Uiltje van Athene

Mijn allereerste Griekse munt en gelijk een van de meest iconische munten uit de geschiedenis: de Attische Tetradrachme, ook wel bekend als het "Uiltje van Athene". Deze zilveren munt was gedurende enkele eeuwen de belangrijkste handelsmunt van de antieke wereld.

Dit specifieke type (met de meer gestileerde, "klassieke" kenmerken) dateert uit de periode tussen 454 en 404 v.Chr., het gouden tijdperk van Perikles.

De waarde was vier Drachmen (Tetradrachme). In die tijd was dit een aanzienlijk bedrag, ongeveer gelijk aan het weekloon van een geschoolde ambachtsman of een soldaat.

De afbeelding toont de godin Athena, de beschermheilige van de stad Athene.Ze draagt een Attische helm met een kam, versierd met drie olijfbladeren en een bloemmotief. Haar glimlach en het amandelvormige oog zijn kenmerkend voor de overgang van de archaïsche naar de klassieke kunststijl.

De achterzijde is waar de munt zijn beroemde bijnaam aan ontleent. De steenuil (Athene noctua) staat symbool voor wijsheid en was het vaste attribuut van Athena. Linksboven zie je een olijftakje (symbool voor de export van Athene) en een kleine maansikkel. De exacte betekenis van de maan is onzeker, maar men vermoedt dat het verwijst naar de overwinning bij Marathon, die plaatsvond tijdens afnemende maan. Aan de rechterkant zie je de letters ΑΘΕ (ATHE). Dit is een afkorting voor ΑΘΗΝΑΙΩΝ (Athenaion), wat betekent: "van de Atheners".

Door de hoge zuiverheid van het zilver (bijna 100%) en het constante gewicht (ca. 17 gram) werd de munt overal geaccepteerd, van de Griekse eilanden tot aan Perzië en zelfs India. Het ontwerp van het uiltje was zo populair dat het vandaag de dag nog steeds te vinden is op de Griekse 1 euromunt.

Deze munt weegt 17,01 gram en heeft een diameter van 25 mm.

Gladiatoren

Een mooie denarius van Titus Didius, geslagen in 113 of 112 v.Chr.
Deze Republikeinse munt staat al heel lang op mijn verlanglijstje. Op de voorzijde staat Roma, terwijl de achterzijde twee gladiatoren afbeeldt. Deze munt zou een weergave kunnen zijn van de politieke belofte van Didius om gladiatorengevechten te houden, mocht hij tot curulisch aediel worden verkozen.

De gevechtsscène op de keerzijde is magnifiek in beeld gebracht: twee gladiatoren die strijd leveren, de een gewapend met een rond schild en een zwaard en zwaaiend met een zweep, de ander gewapend met een ovaal schild, een zwaard en een staf, achterovervallend, vermoedelijk na een klap. Er zijn maar een paar Romeinse munttypes waarop gladiatoren te zien zijn!

ZOO-serie, criocampus

Een munt van Gallienus met een criocampus op de achterzijde is vrij zeldzaam. 

De criocampus is een mythologisch dier, een mengeling van een geit en een paard, een soort hybride wezen. Op de munten van Gallienus zijn verschillende mythologische wezens afgebeeld, bedoeld om de kracht en goddelijke bescherming van de keizer te benadrukken. De criocampus was niet echt een gangbaar wezen in de klassieke Romeinse mythologie. Het lijkt verwant te zijn aan andere mythologische dieren zoals de hippocampus, dit is een soort zeepaard. Hier heb ik ook een munt van.

Gallienus was keizer van het Romeinse Rijk van 253 tot 268 na Christus.

Tijdens zijn regeerperiode was er veel tumult, met meerdere militaire en politieke crises. Gallienus werd geconfronteerd met invallen, interne opstand en economische instabiliteit.

ZOO-serie, de centaur

Een mooie munt (antoninianus) van keizer Gallienus. Deze munt maakt deel uit van de 'Zoo Serie' van munten met dieren op de keerzijde. Op deze specifieke munt is een mythisch beest afgebeeld: een centaur.
Een centaur is een fabelwezen uit de Griekse mythologie, bestaande uit het menselijke bovenlichaam en een paardenlichaam. Ze worden soms voorgesteld als woeste wezens, maar er zijn ook mythen over wijze centauren, zoals Chiron. Hier zien we de centaur naar links lopen, met een wereldbol en een roer in zijn hand. De wereldbol en het roer zijn normaal gesproken attributen van Fortuna. Maar waarom zou een centaur deze attributen dragen? De wereldbol geeft hier vermoedelijk de omvang van het gezag van het Romeinse Rijk aan, en het roer de te volgen richting. De centaur moet hier waarschijnlijk worden gezien als symbool van wijsheid en vrede voor de Romeinse wereld.

ZOO-serie, de panter

Een muntje uit de ZOO-serie van Gallienus ter ere van de god Liber.

In de Romeinse mythologie was Liber Pater een beschermgod van de plebejers van Rome, en de god van wijn en wijnmaken, vruchtbaarheid en vrijheid. Het Latijnse liber betekent vrij, in combinatie met pater betekent het de vrije vader. ‘De uitvinder van wijn wordt Liber genoemd’, merkt Seneca op, ‘niet vanwege de vrijheid die hij onze tongen geeft, maar omdat hij de geest bevrijdt van de slavernij van zorgen, en hem bevrijdt, bezielt en hem gedurfder maakt in alles wat hij probeert.’

Vreemd genoeg verschijnt deze god zelden op Romeinse munten. Op munten wordt Liber doorgaans afgebeeld gekroond met wijnrank- of klimopbladeren en met een wijnbeker en thyrsus in zijn hand, vergezeld door zijn panter.

Op deze munt van Gallienus staat de panter alleen afgebeeld, met het opschrift LIBERO P CONS AVG - Libero Patri Conservatori Augusti - 'aan Vader Liber, verdediger van Augustus'.

Kamppoort

Geen Romeinse muntenverzameling is compleet zonder een muntje van een kamppoort. Deze munten tonen de toegangspoort van een Romeins castrum (legerkamp) en symboliseren de verdediging van het Romeinse rijk tegen barbaarse invallen. De munten waren vooral populair in de latere Romeinse tijd, onder keizers als Constantijn de Grote, die ook staat afgebeeld op de voorzijde van deze munt. De munten kennen veel variatie (in deuren, aantal bakens en sterren, etc.) en worden mede daardoor enthousiast verzameld. De bakens of torentjes zijn bedoeld om door middel van rook of vuur aan te geven wat het volgende kamp is langs de grenslijn.

 

Nero en Augustus

Dit is een volgende tetradrachme in mijn serie van Nero. Deze munt heeft Nero op de voorzijde en Augustus op de keerzijde. Ze dragen allebei de stralenkroon. Nero was ongetwijfeld trots op zijn familieband met de populaire keizer Augustus. Via zijn moeder was hij een achter, achterkleinzoon van deze keizer. Nero is de laatste keizer van de Julisch-Claudische dynastie, ging roemloos ten onder, en pleegde uiteindelijk zelfmoord.