Antoninus Pius en Indulgentia

Een sestertius van keizer Antoninus Pius. 

Heerlijk zo'n lekkere dikke munt ( 31mm, 24.77gr). 

De afbeelding van Indulgentia op de achterzijde is zeldzaam. Zij is godin en personificatie van de genade of vergiffenis. Haar attributen zijn een patera en een scepter. Hier wordt zij zittend afgebeeld met een scepter om haar linkerarm en een uitgestrekte rechterhand.

Marcus Aurelius en de globe

Deze munt komt uit de periode van de zogenaamde adoptiefkeizers, tussen 96 en 180, waarin vijf keizers achter elkaar een of twee zonen als opvolgers adopteerden. Het was tevens een enorme bloeiperiode van het Romeinse Rijk. Het rijk is nooit groter geweest dan ten tijde van deze keizers. De keizers waren zeer bekwame bestuurders en staan daarom bekend als de 'vijf goede keizers'.

Overigens bevindt zich in mijn verzameling ook een sestertius van de zoon van keizer Marcus Aurelius, namelijk Commodus. Hij wordt absoluut niet meer tot de goede keizers gerekend! Keizer Commodus is de geschiedenis ingegaan als een keizer, die in tegenstelling tot zijn vader, het rijk slecht bestuurde (en vooral ook aan anderen overliet....).

De achterzijde van deze munt is interessant.
Hier wordt de godin Providentia afgebeeld. Zij was godin van 'het vooruitzien'. De keizer moet immers altijd oog hebben voor wat het Romeinse volk nodig heeft (een vooruitziende blik). Wat vooral interessant is, is dat Providentia met een staf naar de grond wijst, en dat aan haar voeten een bol ligt. Is dit misschien een globe van de aarde? Dat zou betekenen dat de Romeinen al wisten dat de wereld rond is. Dat is geen rare veronderstelling omdat in de Griekse oudheid al beweerd werd (door Pythagoras en anderen) dat de aarde bolvormig is......

Lucius Verus

Een sestertius van Lucius Verus, geslagen tijdens zijn bewind samen met Marcus Aurelius. Deze munt, met een portret van Lucius Verus op de voorzijde, toont op de achterzijde Mars, de Romeinse god van de oorlog. Mars draagt een helm en loopt naar rechts, met een speer en trofee in zijn handen. 

De legende op de achterzijde 'TR P IIII IMP II COS II’ geeft de tribuniciaanse macht, de eretitel imperator en de consulaten van Lucius Verus aan. De afkorting 'S-C' staat voor 'Senatus Consultum' (besluit van de Senaat).

Deze munten werden geslagen in Rome en vertegenwoordigen de militaire successen van Lucius Verus, met name tijdens zijn deelname aan de Romeinse oorlog tegen het Parthische Rijk.

Commodus de gladiator

Ik was onmiddellijk in de ban van deze sestertius. De keizer is Commodus. Op de achterzijde berijdt deze keizer een quadriga (vierspan). De paarden lijken in de mist te verdwijnen. De versierselen op de kar zijn nog zichtbaar. De groene patina is prachtig. De munt weegt ruim 23 gram. Op de foto hieronder is goed te zien hoe dik de munt is.

Over deze keizer is het nodige te vertellen.
Commodus is een zoon van keizer Marcus Aurelius die in 180 overleed. Commodus, pas 18 jaar oud, was ineens de enige keizer van het hele Romeinse Rijk. Commodus voerde als keizer weinig oorlog. In feite hield hij zich vooral bezig met de leuke dingen van het leven, terwijl het besturen van het enorme rijk werd overgelaten aan een handjevol vertrouwelingen, zoals de kamerheer Saoterus, een vrijgelatene. Door zijn vrijgevigheid en het organiseren van talrijke spelen bleef Commodus populair bij het leger en het volk. Veel van het geld dat hiervoor nodig was ontving hij door belasting te heffen bij de Romeinse elite. Het was een kwestie van tijd voordat de ontevredenheid van de elite zou leiden tot couppogingen. Een van de beroemdste samenzweringen is die van zijn zuster Lucilla. Deze poging om de keizer te vermoorden mislukte en Lucilla werd verbannen naar Capri, waar Commodus haar later alsnog liet doden.

Commodus hield zich vooral bezig met sporten als paardrijden, wagenrennen en gevechten. Dit niet alleen privé maar soms ook in het openbaar. De elite sprak schande van zijn gevechten in de arena als gladiator. Gladiatoren waren in hun ogen qua status gelijk aan acteurs en prostituees. Een keizer hoorde hier alleen naar te kijken, niet eraan deel te nemen. Verder vocht Commodus met allerlei exotische dieren. Een keer doodde hij honderd leeuwen op één dag. Toen Commodus een keer een struisvogel had onthoofd, bracht hij de kop naar de tribune van de senatoren, alsof hij hiermee een onheilspellende boodschap wilde afgeven. Volgens Cassius Dio vonden de senatoren in kwestie dit zo lachwekkend dat ze op laurierbladeren kauwden om hun lachen in te houden

Al sinds het begin van zijn keizerschap probeerde Commodus zichzelf als een god neer te zetten, waarbij hij zich vaak liet afbeelden als Hercules.

In 191 woedde er een paar dagen een hevige brand in Rome, die de stad ernstige schade toebracht. Commodus greep dit aan om de stad om te dopen in  'Colonia Lucia Annia Commodiana', dit tot afgrijzen van de Senaat. Ook zijn eigen naam liet hij regelmatig veranderen. Hij noemde zich op enig moment 'Lucius Aelius Aurelius Commodus Augustus Herculeus Romanus Exsuperatorius Amazonius Invictus Felix Pius'. Alle maanden van het jaar moesten een van zijn namen krijgen.

Toen Commodus in december 192 aankondigde dat hij van plan was om op 1 januari als consul én als gladiator het nieuwe jaar in te luiden, ging hij  te ver.  Zijn concubine Marcia had Commodus de avond voordat hij zijn plan zou uitvoeren gesmeekt om voorzichtiger te zijn en de naam van Rome niet door het slijk te halen. Marcia ontdekte toen tot haar schrik dat haar eigen naam bovenaan een dodenlijst van Commodus stond. Uiteindelijk werd worstelaar Narcissus, de sparringpartner van Commodus, ingeschakeld om tegen een hoge beloning de keizer te wurgen......

Hieronder nog een antieke medaillon met een vergelijkbare afbeelding van Commodus in een quadriga (niet in mijn bezit !). Op deze afbeelding is goed te zien hoe mijn munt er zonder veel slijtage zou hebben uitgezien. En dan ook zeker buiten mijn budget zijn gevallen...

Septimius Severus en de drie monetae

Dit is een dikke munt, een sestertius van een van mijn favoriete keizers, namelijk Septimius Severus. Ik ben hier blij mee want bronzen munten van deze keizer zijn veel schaarser dan zilveren munten. De keizer draagt hier een kuras (borstharnas). De achterzijde is heel interessant met een plaatje van de drie monetae. Deze drie vrouwenfiguren, die voorgesteld worden met een weegschaal, een hoorn des overvloeds en een hoopje munten aan de voeten, personifiëren de muntslag van gouden, zilveren en bronzen munten.
Moneta is de bijnaam van de Romeinse godin Juno wier tempel op de Capitolijnse heuvel te Rome stond. Nabij de tempel van Juno Moneta lag tot in de 1e eeuw na Chr. de Romeinse muntwerkplaats.

Geta en Fortuna

Een sestertius van keizer Geta met gelauwerd hoofd.
Op de keerzijde een afbeelding van Fortuna, zittend met roer en hoorn des overvloeds en een wiel onder haar stoel. Dit munttype herdenkt de terugkeer van de broers Caracalla en Geta van Brittannië naar Rome na de dood van hun vader Septimius Severus in York op 4 februari 211 n.Chr.

Geta, de broer van Caracalla en zoon van Septimius Severus, diende als Caesar van 198 tot de dood van zijn vader in 211. Daarna werd hij Augustus en deelde hij de hoogste positie met Caracalla. Caracalla wilde hier echter niets van weten. Hij lokte Geta in de val met een geveinsde verzoeningspoging op het neutrale terrein van het huis van hun moeder. In plaats daarvan werd Geta echter in een hinderlaag gelokt door soldaten van Caracalla en meedogenloos vermoord toen hij wanhopig zijn toevlucht zocht in de armen van zijn moeder.

Na de moord voerde Caracalla een grootschalige zuivering uit, waarbij zo'n 20.000 aanhangers van Geta werden omgebracht. Ook beval Caracalla een damnatio memoriae (vervloeking van de herinnering), waarbij de naam en afbeeldingen van Geta overal in het Romeinse Rijk werden uitgewist of vernield.

Daarom is het best bijzonder dat deze sestertius van Geta de damnatio heeft overleefd. Sestertii van Geta zijn redelijk zeldzaam en daarom duur in een goede kwaliteit.

Hieronder nog een tekening van de achterzijde van deze munt.

Het wiel op de munt herinnert aan het hedendaagse Rad van Fortuin (wheel of fortune), dat ook in spelshow geregeld wordt gebruikt, en symboliseert dat het geluk kan draaien als een wiel en mensen vaak zijn overgeleverd aan de grillen van het lot.

De knielende koning

Een denarius uit de tijd van de republiek. Ik verzamel vooral munten uit de tijd van de Romeinse keizers, maar ik kan een aantal argumenten aanvoeren waarom ik deze munt toch heb aangeschaft. In willekeurige volgorde:

(1) de historische link met de (nog steeds) prachtige stad Petra
Op de voorzijde van de munt wordt de knielende koning Aretas afgebeeld. Aretas was koning van de Nabateeërs. Dit volk leefde in het Midden-Oosten. Hun koninkrijk besloeg delen van het huidige Jordanië, Syrië, Saoedi-Arabië en Israël. Zij dreven handel via de verschillende karavaanroutes. De hoofdstad van de Nabateeërs was de stad Petra.

(2) de historische link met Jeruzalem
Op enig moment was er ruzie aan het hof van Jeruzalem. Na de dood van koningin Salome Alexandra (67 v.Chr.) was er onenigheid over haar opvolging.
De twee zonen maakten ruzie over de troon. Een van de broers, Hyrcanus, koos de stad Petra als ballingsoord en vroeg koning Aretas steun om te vechten tegen zijn broer Aristobulus. Samen begonnen zij een beleg van Jeruzalem.

(3) de historische link met de beroemde Pompeius Magnus
De Romeinen bemoeiden zich met de ruzie om hun invloed te vergroten in het gebied. In de zomer van 63 v.Chr. veroverde de beroemde militaire en politieke leider Pompeius de stad Jeruzalem. Hij liet Scaurus in Syrië achter als proquaestore propraetore (gouverneur). Op bevel van Pompeius trokken de Romeinen in 62 v.Chr. op naar Petra. Scaurus leidde deze campagne. Koning Aretas besloot om eieren voor zijn geld te kiezen en betaalde 300 talenten om de vrede te bewaren. Scaurus liet ter gelegenheid hiervan deze denarius slaan met koning Aretas geknield naast zijn kameel.

(4) de staat van de munt
De munt vertoont weliswaar slijtage, maar veel details op de voor- en achterzijde van de munt zijn nog goed zichtbaar.

(5) de getoonde dieren op de munt
Het afbeelden van dieren op munten heeft voor mij vaak een toegevoegde waarde. De kameel (of dromedaris ?) op de voorzijde vind ik prachtig, maar ook de quadriga (aangevoerd door de god Jupiter) is mooi afgebeeld. Het blijft verbazingwekkend hoe de stempelsnijders uit die tijd er in slaagden om een complete quadriga (vierspan) op zo'n klein muntje te krijgen.