De soldatenkeizer Aurelianus

Dit is Aurelianus, een van de zogenaamde 'soldatenkeizers'.

Ik kon deze munt echt niet weerstaan. Het mooie van veel latere keizers is dat je voor relatief weinig geld prachtige munten kan aanschaffen, en deze munt is hier een mooi voorbeeld van.

De vrouw op de achterzijde van deze munt kroont Aurelianus (in militair tenue) tot keizer. Deze Aurelianus was een Romeins keizer van 270 tot 275 en de tweede in een rij van verscheidene succesvolle 'soldatenkeizers' die het Romeinse Rijk hielpen zijn macht te herwinnen aan het eind van de 3e en het begin van de 4e eeuw n.Chr. Hij was een succesvol generaal en het was voor een groot deel aan hem te danken dat het eens machtige Romeinse rijk niet verder in elkaar zakte.

Tijdens zijn regering werd het rijk, na vijftien jaar aan opstanden, het verlies van twee derde van zijn territorium (aan het Palmyreense Rijk in het oosten en het Gallische keizerrijk in het westen) en verwoestende invallen van de Goten, herenigd. Zijn successen zouden het einde betekenen van de crisis van de derde eeuw, waardoor men hem de titel Restitvtor Orbis ("Hersteller van de Wereld") gaf. Dit staat ook op de achterzijde van de munt.

Door het verval van het Romeinse rijk waren er grote problemen met de waarde van het geld. De zilveren antoninianus (te herkennen aan het portret met stralenkroon) was verworden tot een koperen munt met een dun laagje zilver. De munten waren dus niet van zilver, maar 'verzilverd'. Aurelianus heeft het muntsysteem aangepast en een verbeterde versie van de antoninianus ingevoerd met een zuiverheidsgraad van 20 delen koper op 1 deel zilver. Op deze munt is niet of nauwelijks zilver te zien, maar de patina is prachtig!

De munt staat ook op de (geweldige) website Wildwinds onder RIC 297 var. A.

De soldatenkeizer Tacitus

Een aardig muntje van keizer Tacitus, een van de latere keizers uit het Romeinse rijk. Zoals zoveel keizers heeft hij maar kort gereageerd. Het leger liet de keuze van een nieuwe keizer aan de senaat over. Deze keizer is dus in feite 'democratisch' gekozen door de senaat. De senaat koos voor Tacitus, een wat oudere, rijke senator. De keizer zorgde ervoor dat de senaat een deel van de macht weer terug kreeg, niet verwonderlijk, want hij kwam uit hun midden.

Van deze keizer is verder heel weinig bekend. Hij heeft tegen de Goten geknokt. Vermoedelijk is hij, na een korte regeerperiode van een aantal maanden, overleden aan de pest, zeker weten doen we dit niet. Zijn (half)broef Florianus volgde hem op. 

De soldatenkeizer Probus

Nog een munt van een late soldatenkeizer die ik niet kon weerstaan. Dit is keizer Probus (276 tot 282 n. Chr.). Op de achterzijde zit de keizer te paard terwijl een krijgsgevangene onder de duim (in feite onder de paardenhoef) wordt gehouden. De keizer houdt een scepter in de linkerhand en houdt de rechterhand omhoog om de bevolking van Rome te begroeten.

Het omschrift op de achterzijde leest 'adventus aug' ('de aankomst van de keizer). Met deze antoninianus wordt de aankomst van de keizer in Rome, een belangrijke gebeurtenis, herdacht.

Na de dood van keizer Tacitus werd Probus door de legioenen van het oosten tot keizer uitgeroepen en na de dood van Tacitus' halfbroer Florianus was hij heer en meester van het hele Romeinse rijk. Tijdens zijn regering behaalde hij belangrijke militaire successen en probeerde ook de welvaart te herstellen door de aanleg van wijngaarden en infrastructuur.

Deze keizer is uiteindelijk door zijn eigen manschappen vermoord (in 282). Hij wilde een aantal legioenen opheffen en soldaten te werk stellen voor civiele taken zoals het aanleggen van de wijngaarden. Toen hij de legioenen beval om met het droogleggen van de door malaria getroffen moerassen rond Sirmium te beginnen, was voor hen de maat helemaal vol en werd hij vermoord door woedende soldaten. Hij was zeer populair bij het volk en de senaat die in diepe rouw waren na zijn dood.

De soldatenkeizer Numerianus

Een mooi portret van deze keizer Numerianus, met een prachtige afbeelding van Jupiter op de keerzijde. Let op de vogel, natuurlijk een adelaar, want dit is een van de symbolen waar Jupiter goed aan te herkennen is.

Numerianus was ook weer zo'n soldatenkeizer die maar kort van zijn roem heeft mogen genieten. Hij was keizer van 283 tot november 284.
Een niet onbelangrijk feitje is dat zijn vader, Carus, voor hem een huwelijk arrangeerde met de dochter van Aper, prefect van de Praetoriaanse garde.

Numerianus werd ziek halverwege 284 en stierf begin november. Het gerucht gaat dat de keizerlijke staf zijn dood wilde verhullen (om zo de loyaliteit van het leger niet op de proef te hoeven stellen) door te zeggen dat Numerianus in een gesloten draagstoel zat vanwege een ernstige ontsteking aan zijn ogen. Na een aantal dagen roken soldaten echter de stank en vonden ze het ontbindende lichaam van de keizer. Het leger koos vervolgens op 20 november Diocletianus als opvolger.

De prefect Aper (schoonvader van Numerianus) had geprobeerd om zelf steun te krijgen om op de troon te komen. Diocletianus beweerde (wellicht terecht !) dat Aper zijn schoonzoon had vermoord. Dit betekende het einde voor Aper. In het volle zicht van het leger werd hij gedood door Diocletianus.

Met de dood van Numerianus en de troonsbestijging van Diocletianus werd de barre tijd van de soldatenkeizers afgesloten en begon de periode van de tetrarchie (zie elders op mijn blog).