Caligula en de stier

Hoewel dit een iets minder populaire sestertius van Caligula is, ben ik er blij mee. Dat deze munt veelal goedkoper is dan andere sestertii van Caligula heeft alles te maken met de voorzijde van de munt. We zien hier immers niet een afbeelding van het karakteristieke hoofd van de keizer zelf, maar van Pietas, zittend, gesluierd, met een patera, en een arm rustend op een kleine figuur die staat en kijkt. Pietas is de personifciatie van deugd en vroomheid (dus eerbied voor de goden).

De achterzijde van deze sestertius is razend interssant. De voorstelling laat zien hoe Caligula een stier offert tijdens de inwijdingsceremonie van deze tempel. Een priester aan de linkerzijde, verantwoordelijk voor het slachten, houdt de stier vast voor het offerritueel. Een bediende rechts houdt een patera (heilige kom) vast.

Op de achtergrond is de met bloemenkransen versierde hexastyle tempel van Divus Augustus goed te zien. Later zou diezelfde tempel na branden worden opgeknapt, zodat het mogelijk is om de geschiedenis ervan op munten te volgen. 

Hoewel de tempel van Divus Augustus vaak op munten wordt afgebeeld zijn de grootte en precieze locatie onbekend. Het besluit om een ​​tempel aan Augustus te wijden werd genomen door de Romeinse senaat kort na de dood van Augustus. Het duurde echter nog een aantal jaren voordat de tempel eindelijk was voltooid en kon worden ingewijd door Caligula. Het doel van de keizer om zich met Augustus te verbinden is duidelijk: hij wilde zijn legitimiteit als afstammeling van Augustus benadrukken.

Nemausus

Deze munt staat al jaren heel hoog op mijn verlanglijstje!
Het is een historisch buitengewoon interessante munt. Samen met de afbeelding van een geketende krokodil met een bek vol tanden maakt dit een populair type, vooral in mooie staat.
De voorzijde van deze aantrekkelijke munt toont Augustus aan de rechterzijde rug aan rug met generaal Marcus Agrippa die het bevel had gevoerd tijdens de Slag om Actium in 31 v.Chr. Dat deze generaal samen met Augustus op de munt wordt afgebeeld geeft wel aan hoe groot de vriendschap tussen beiden geweest moet zijn!
Agrippa draagt hier een 'rostrale kroon', een hoofdbedekking in de vorm van een boeg van een schip bedoeld voor een commandant op zee. De eerste munten tonen Augustus blootshoofds, terwijl op latere munten, zoals deze, een lauwerkrans wordt toegevoegd.

De keerzijde toont Egypte in de vorm van een krokodil, geketend aan een palmboom met ​​de afgekorte stadsnaam COL NEM. De geketende krokodil staat voor het onderwerpen van Egypte aan het Romeinse rijk en het verslaan van Marcus Antonius en Cleopatra in de beroemde slag om Actium.

De letters COL NEM hebben betrekking op de kolonie in Nemausus, nu Nimes in Frankrijk, waar Romeinse soldaten die Augustus hadden gediend in de burgeroorlog tegen Marcus Antonius en Cleopatra, in alle rust konden genieten van hun pensioen.

De laatste serie van deze munten, waaronder ook dit exemplaar heeft de letter P onder de kinnen van beide heren staan. Pater Patriae (PP) is een titel die voor het eerst werd toegekend aan Augustus in 2 v.Chr. Dit betekent dat deze munt na deze datum geslagen moet zijn.

Tot slot staan op de voorzijde onder elkaar de letters IMP en DIVI F. Dit betekent de imperator (Augustus) als zoon (Filius) van de goddelijke (DIVI) Julius Caesar.

Hieronder nog een tekening van deze munt. Op deze tekening kun je goed zien hoe de munt er uit ziet zonder slijtage....

Caligula spreekt zijn troepen toe

Dit is mijn tweede sestertius van keizer Caligula. De munt toont aan de ene kant het portret van Caligula en aan de andere kant een staande afbeelding van de keizer die een toespraak houdt. Dit is de scène die bekend staat als de adlocutio cohortium wat in het Latijn "toespraak tot de troepen” betekent.

Caligula is gekleed in toga en staat op een verhoging met achter hem een veldstoel (sella castrensis). Hij spreekt de praetoriaanse garde toe. De vijf soldaten dragen helmen, schilden en ceremoniële zwaarden (parazonia). Ook dragen zij de legioensadelaars.

Veel Romeinse munten dragen de letters SC, een afkorting voor "senatus consultum". Het feit dat deze letters ontbreken op deze munt suggereert dat de munt niet is uitgegeven met goedkeuring van de senaat. Dit lijkt een duidelijke boodschap te zijn geweest van de keizer, namelijk dat zijn gezag niet werd verzekerd door de senaat, maar door zijn relatie met de praetoriaanse garde.

Zijn voorganger, keizer Tiberius, liet in zijn testament een bedrag van 1.000 sestertii na aan alle lijfwachten van de garde, een bedrag dat Caligula snel verdubbelde toen hij zich realiseerde dat zijn macht grotendeels afhankelijk was van de steun van de preatoriaanse garde. De betalingen werden gedaan tijdens een ceremonie die vermoedelijk op de keerzijde van de munt staat afgebeeld.

Een ontzettend boeiende historische afbeelding op deze munt en een fijne aanvulling op mijn collectie.

Claudius en de eikenkrans

Een sestertius van een keizer uit de Julisch-Claudische dynastie. 

Dit is keizer Claudius. Op de keerzijde wordt een eikenkrans afgebeeld met daarin de letters EX SC OB CIVES SERVATOS. Deze legende is een dankbetuiging van de senaat en het volk van Rome aan de keizer voor het redden van het leven van de burgers. Het verwijst terug naar de dankbetuigingen die aan Augustus werden gegeven in 27 v.Chr., toen de senaat hem de corona civica (burgerkrans – hier afgebeeld als de eikenkrans) en de clipeus virtutis (schild van dapperheid) toekende.

De prins en het altaar

Opnieuw een denarius van prins Domitianus (uitgegeven onder zijn broer Titus die toen keizer was). Naast het stoppelbaardje van de prins, was ik vooral gecharmeerd door de mooi, gedetailleerd uitgewerkte afbeelding van het altaar. De brandende altaar met versieringen is goed te zien!

Hieronder een foto van een prachtig bewerkte Romeinse altaar met op alle vier de hoeken een ramskop. 

Kinderen van de wolf

Best weer een aardig muntje. Het hoofd van prins Domitianus is nog goed zichtbaar op de voorzijde. Ik heb de denarius echter vooral gekocht vanwege de beroemde legende op de keerzijde van de munt. Op de keerzijde zijn een wolvin, twee drinkende kinderen en een bootje te zien.

Romulus en Remus
Volgens een legende is Rome gesticht door Romulus, op 21 april 753 voor Christus. Romulus was een van de tweelingbroertjes die in een mandje over de Tiber naar de kant waren gedreven, waar ze werden gevonden door een wolvin. Deze wolvin voedde de twee jongetjes op tot ze werden gevonden door een herder die hen onder zijn hoede nam.

Romulus en Remus, zoals de jongetjes heetten, groeiden op tot grote, sterke mannen. Toen ze volwassen waren, gingen ze terug naar de Tiber, waar ze ooit aan land spoelden. Hier wilden ze een stad stichten. Maar waar zou die stad precies moeten liggen? Wie zou de stad zijn naam mogen geven? En wie zou er over de stad heersen?

Om dit te kunnen vaststellen, besloten de broers te vertrouwen op een teken van de goden. Ze gingen beiden op een heuvel staan, in de hoop dat de goden zouden laten weten waar de stad zou moeten komen en wie de gelukkige heerser zou zijn. Remus zag vanaf zijn heuvel zes gieren overvliegen – volgens hem een teken dat de stad op ‘zijn’ heuvel gebouwd moest worden en dat hij over de stad moest heersen.

Romulus had echter twaalf gieren over zien vliegen, zo liet hij zijn broer weten. Remus geloofde er niets van en vloog zijn broer aan. Het ontaardde in een heftige ruzie, die Remus uiteindelijk met de dood moest bekopen.

Zo werd Romulus heerser over de nieuwe stad, die hij Rome doopte. Hij kroonde zichzelf tot de eerste koning van Rome.

Paard met vleugels

Een leuk muntje met hoofd van de jonge Domitianus (toen nog prins) op de voorzijde en het gevleugelde paard Pegasus op de keerzijde. Het lijkt wel of Pegasus, door zijn linkerbeen op te tillen, een groet brengt aan de prins. Dit zou goed kunnen want de prins was een enthousiast aanhanger van de godin Minerva, en zij zou met een gouden teugel dit paard getemd hebben.
Zie hieronder het bekende werk in olieverf van Jan Boeckhorst (rond 1650) waarop goed te zien is dat Minerva (met helm) het paard bedwingt met hulp van Mercurius.



Over Pegasus
Pegasus was volgens de Griekse mythologie een dier met magische krachten. Hij werd geboren uit de Griekse halfgodin Medusa toen haar hoofd werd afgehakt: een bijzondere geboorte voor een bijzonder dier. Zijn moeder was een wezen met slangen als haren en een blik die kon doden en zijn vader was Poseidon, god van de zee. Van hen 'erfde' hij kwaliteiten die hem onoverwinnelijk maakten zoals de kunst om te vliegen. In zijn leven vocht Pegasus met verschillende monsters en goddelijke wezens.