Een tempeltje ter ere van het riool

Ik kocht dit muntje vanwege de bijzondere voorstelling op de achterzijde. Ik had geen goed idee wat het was, maar besloot mee te doen aan de bieding. Mijn bod was het hoogste, dus het muntje ging mijn kant uit. Ondanks dat de stempel het muntje niet goed heeft geraakt (off-centre) ben ik er best blij mee.

Na enig studeren en goed kijken kwam ik er achter dat het een voorstelling van een tempeltje is. Twee figuren staan op een verhoging, een rond podium, met een laag hekwerk er om heen. Links van het podium is een trappetje te zien dat uitkomt bij een soort van portiek (portico) naar de tempel. 

De twee figuren blijken beelden te zijn van goden. Een van de beelden moet de godin Cloacina zijn omdat haar naam op de voorkant van het podium staat. Op mijn muntje is de naam voor een deel weggevallen. De letters CLO van CLOACIN zijn leesbaar. Het andere beeld is naar alle waarschijnlijkheid de godin Venus. Hun rechterhanden rusten op een cippus (een lage pilaar of zuil).

De Romeinen hadden goden voor van alles en nog wat. De godin Cloacina had de leiding over de Cloaca Maxima, het hoofdstelsel van de riolering in het oude Rome. Zeker geen onbelangrijke taak!

Het tempeltje had een mooie plek op de plaats waar de Cloaca Maxima het grote plein van het forum binnenkwam. Van het tempeltje is weinig over. Alleen de voet is teruggevonden. Door deze muntjes weten we nu hoe dit tempeltje er ongeveer heeft uitgezien! De gesluierde vrouw op de voorzijde van het muntje is overigens de godin Concordia. Zij is godin van de eendracht onder de burgers van Rome.

Op onderstaande oude tekeningen is het tempeltje vanuit verschillende perspectieven te zien.

Commodus met leeuwenhuid

Wederom een muntje van keizer Commodus. Het is een heel bijzondere denarius. Op de voorzijde is de keizer afgebeeld met over zijn hoofd een leeuwenhuid. De bek van de leeuw met de manen is goed te zien. De keizer kleedde zich graag als de god Hercules, inclusief leeuwenhuid en zeulde een grote knuppel mee. Die knuppel is goed te zien op de achterzijde van deze munt.

De verwijzing naar Hercules blijkt ook uit de tekst op de achterzijde. Hier staat
van boven naar beneden HER-CUL RO-MAN AV-GV.

Commodus mocht graag als gladiator optreden tijdens spelen in het Colosseum in Rome. Hij was weliswaar vermomd als Hercules, maar zijn tegenstanders (mens en dier) hadden geen schijn van kans omdat de spelen gemanipuleerd werden.

Hieronder nog een prachtig beeld van deze vreemde, wrede keizer.

Commodus ontvangt graan van Africa

Niet het mooiste muntje uit mijn collectie, maar wel een heel bijzondere. 

Op de voorzijde zie je keizer Commodus en op de achterzijde een afbeelding van twee figuren. Commodus staat hier rechts, in de figuur van Hercules, met zijn rechtervoet op een boeg van een schip. Commodus begon zich als keizer alsmaar vreemder te gedragen en vereenzelfdigde zich met de god Hercules. Hij werd op veel portretten als Hercules afgebeeld met een berenvel en een knots. Op enig moment trad hij zelfs op in de arena als Hercules. De knots, rustend op een rots is te zien op deze munt. De andere figuur aan de linkerzijde is de personificatie van Africa met een hoofdtooi van olifantenhuid (de slurf is te zien!) en een leeuw aan haar voeten. De leeuw is minder goed zichtbaar. Commodus neemt hier korenaren in ontvangst van Africa.

Deze munt geeft een belangrijke gebeurtenis aan, namelijk het opzetten van een nieuwe Afrikaanse graanvloot door Commodus. Dit vanwege een eerder graantekort. Hij noemde de vloot 'Commodiana Herculea'.

Crispina, vrouw van Commodus

Dit is een fraaie denarius van keizerin (Augusta) Crispina met op de keerzijde een afbeelding van Venus met een appel in haar hand. 

Crispina trouwde met Commodus in het jaar 178 na Christus, toen hij nog een jonge prins was. In de beginjaren van het keizerlijke huwelijk was Crispina zeer invloedrijk en genoot ze aanzienlijke privileges als keizerin.

Echter, in 188 na Christus raakte Crispina in ongenade. Er zijn verschillende theorieën over wat er precies is gebeurd. Volgens sommige historische bronnen werd ze beschuldigd van overspel en betrokkenheid bij een complot tegen Commodus. Anderen suggereren dat Commodus haar vervolgde om politieke redenen of om financiële redenen, aangezien Crispina grote rijkdom had geërfd van haar vader.

Crispina werd verbannen naar het eiland Capri, waar ze werd vastgehouden en uiteindelijk in het jaar 191 na Christus ter dood werd gebracht. 

Septimius Severus en zijn genius

Dit is natuurlijk het karakteristieke hoofd van keizer Septimius Severus. 

Op de keerzijde wordt Genius afgebeeld met een patera (een heilige kom) en een dubbele cornucopia (hoorn des overvloeds). 

Genius was een beschermgeest, een hoger wezen, die al het doen en laten van de mens bewaakte en die de mens in lief en leed begeleidde van de wieg tot aan het graf. Ieder mens had zijn eigen genius (de vrouwen hadden een iuno). Het was dus je persoonlijke geest. Doorgaans beschouwde men de genius als een vriendelijke, welwillende, "goede" geest, hoewel soms (in latere tijd) aan iedere mens twee genii, een goede en een kwade werden toegeschreven. Stief iemand, dan hield de genius ook op om te bestaan.

De genius was je goed gezind wanneer je in het leven in volle mate genoot. Je moest je dus niet allerlei geoorloofde genoegens ontzeggen.

De Romeinen waren ook gewend bij hun genius te zweren. "Bij mijn genius!" of ook wel "bij de Penates!" zei men in de zin van: "bij al wat mij dierbaar is." Slaven zwoeren bij de genius van hun heer, en in de keizertijd bij de genius van de keizer. Gewoonlijk werden de genii afgebeeld als mooie jongemannen die ook vaak van vleugels waren voorzien.

Tet met Nero en Zeus

Dit is een tetradrachme (kortaf: tet) van Nero met de god Zeus op de keerzijde. Dit is niet mijn eerste tet, ik heb er al een paar verzameld door de jaren heen. Ik ben dol op deze dikke zilveren munten. De munt is geslagen in Alexandria in Egypte, in die tijd een provincie van het Romeinse rijk.

 

Ik merk dat het verzamelen van tets steeds populairder wordt, ook al omdat er op de keerzijde soms afbeeldingen staan die niet makkelijk te vinden zijn op Romeinse munten, of die zeer kostbaar zijn. Een voorbeeld hiervan is de tet met Poppaea op de keerzijde. Dit was een van de vrouwen van Nero. Volgens de verhalen stierf zij met haar ongeboren kind omdat Nero haar in de buik had getrapt. Elders op deze blog is informatie over deze munt te vinden.

1000 jaar Rome, officina III

Deze munt kon ik niet laten schieten. Het is weer een muntje van Philippus II met ditmaal een eland op de achterzijde. Veel van deze munten zijn wat afgesleten, maar de eland met gewei is hier nog prachtig te zien. Overigens hebben veel elanden op deze munten zeker ook iets weg van een geit. Ik denk niet dat de keizer een geit wilde afbeelden op zijn munt, niet exotisch genoeg voor de arena. Veel muntsnijders hadden vast nog nooit in hun leven een eland gezien, een geit kwam dan misschien nog het dichtst in de buurt.....

Dit is een munt ter ere van de duizendste verjaardag van de stichting van Rome. Deze feesten werden in de Romeinse tijd 'ludi saeculares (eeuwfeest) genoemd. De letters SAECULARES staan op de keerzijde van de munt. De officina (werkplaats waar de munten werden geslagen) wordt hier gemarkeerd door het romeinse cijfer III.

Deze dieren werden allemaal de arena ingejaagd om ter ere van Rome en de spelen afgeslacht te worden.