Domitianus, de jonge prins

Eén van mijn mooiere denarii, met de jonge prins Domitianus (PRINCEPS IVVENTVTIS) in een hoofdrol. Zoon van keizer Vespasianus en broer van Titus. Zijn bakkebaarden zijn op deze denarius goed te zien, hetgeen best bijzonder is omdat die vaak zijn weggesleten. Op de achterzijde een aardige voorstelling met de godin Salus. Deze godin van de welvaart en het lichamelijk welzijn wordt afgebeeld als een jong meisje, leunend tegen een kolom. Zij geeft een slang te drinken uit een schaal (patera) die zij in haar hand houdt.

Over Domitianus
Domitianus was de jongste zoon van keizer Vespasianus, en een broer van Titus. Hij werd in Rome geboren in het jaar 51. Domitianus had geen werkelijke macht tot zijn oudere broer stierf. Na de dood van Titus werd hij keizer, en, hoewel door zijn vader en broer buiten de staatszaken gehouden was, toonde hij zich tot veler verrassing een bekwaam bestuurder. Hij was niet erg populair bij de senaat. Na enkele samenzweringen overleefd te hebben, werd hij in 96 toch vermoord.

Gallische krijger

Een heel interessant muntje uit de tijd van de Romeinse republiek.

Interessant omdat het muntje een kartelrand heeft. Zo'n munt heet een serratus.
Ook interessant omdat op de achterzijde van deze munt een Gallische krijger op een tweespan (biga) wordt afgebeeld. Als je goed kijkt dan kun je zien dat hij (behalve een speer en schild) een 'carnyx' met zich meedraagt. Een carnyx is een Keltisch blaasinstrument, vaak gebruikt op het slagveld. Zie een foto uit Wikipedia hieronder.




Dat de krijger een Galliër is, daarover is geen discussie. Zo is het schild, door het patroon, duidelijk herkenbaar als een Gallisch schild. Dat de krijger de beroemde Gallische koning Bituitus zou kunnen zijn, daarover is wel veel twijfel, en we weten dit dus gewoon niet.

In de afsnede van deze munt (onder de krijger) staan de letters LLICCNDOM. Deze letters verwijzen naar twee magistraten, namelijk L. Porcius Licinus (L LIC) en Cnaeus Domitius Ahenobarbus (CN DOM). Deze laatstgenoemde Domitus heeft overigens wel iets met koning Bituitus. Het was namelijk zijn vader die de koning gevangen heeft genomen en als oorlogstrofee meenam naar Rome. Zou de krijger op dit muntje dan toch de koning kunnen zijn?

Een andere bijzonderheid van deze munt is dat er vijf verschillende typen bestaan omdat er vijf verschillende namen van muntmeesters op de voorzijde voorkomen. Dit is de minst zeldzame L. Pomponius.

Arm prinsje

Een kleurrijke sestertius met het jonge hoofd van Philippus II, zoon van de keizer Philippus I Arabs. 

Philippus II was eerst caesar en werd later naast zijn vader nog even medekeizer. Zijn vader werd vermoord in de strijd om het keizerschap met Trajanus Decius. 

Toen dit nieuws Rome bereikte werd ook zijn zoon vermoord door de Praetoriaaanse garde. Het verhaal gaat dat hij in de armen van zijn moeder stief. Het jochie werd maar 12 jaar........

Op de achterzijde van de munt kun je lezen dat hij op het moment van het slaan van deze munt nog geen keizer was. Hier staan de letters PRINCIPI IVVENT (jonge prins).

Elders in deze blog kun je munten vinden van zijn vader (Philippus I) en moeder (Otacilia Severa). De munten herdenken de duizendste verjaardag van Rome.

De neus van Nerva

Ik realiseerde mij onlangs dat in mijn verzameling nog geen keizer Nerva voorkomt. Nerva is de eerste uit het rijtje van de zogenaamde 'goede keizers'. De andere vier zijn: Trajanus, Hadrianus, Antoninus Pius en Marcus Aurelius. Ik ben vooral nog op zoek naar een mooie sestertius van Nerva, maar deze denarius kon ik echt niet weerstaan. De beroemde neus van de keizer is niet te missen!

Wat valt er behalve de prominente neus nog meer te vertellen over deze keizer. Hij werd keizer in de onstuimige periode na de dood van keizer Domitanus, die vermoord werd door de Praetoriaanse Garde. Hij had daarvoor al een aantal jaren gediend onder Nero en de Flavische keizers.

Tijdens zijn 65ste levensjaar werd hij gekozen als keizer door de Romeinse senaat, de eerste keer in de geschiedenis dat dit op deze manier gebeurde (!). Zijn keizerschap was heel kort, minder dan twee jaar lang, en werd gekenmerkt door financiële problemen en een zwak leiderschap over het Romeinse leger. Zijn grootste verdienste was ongetwijfeld dat hij Trajanus adopteerde en hiermee een vreedzame troonopvolging had geregeld.

Nog aardig om te vertellen. Op de achterzijde van deze munt staan vier belangrijke attributen van de priester, dit zijn van links naar rechts:

een simpulum: dit is een soort van soeplepel waarmee bijvoorbeeld de wijn in een patera (offerschaal) werd geschept;
een aspergillum: deze 'kwast' werd gebruikt om heilig water mee te sprenkelen;
een kan: hierin werd vloeistof (water, wijn e.d.) bewaard dat tijdens de offerceremonie werd gebruikt;
een lituus: dit is een staf die werd gedragen door de priester, de augur. De keizer was overigens de hogepriester, in het latijn: pontifex maximus. Als je goed kijkt zie je op de voorzijde van de munt ook de letters PM die hierop duiden.

Een wreed tafereeltje

Een bijzonder wreed tafereeltje. De keizer sleept een gevangene aan zijn haren mee. Het gaat hier om keizer Valentinianus I. Toch staat deze keizer bekend als een, voor die tijd, redelijk fatsoenlijk mens.

Valentinianus wordt wel beschouwd als de laatste grote West-Romeinse keizer. Hij was eerlijk en hardwerkend, stichtte scholen, hoewel hij zelf amper kon lezen, en gaf geen belastinggeld uit aan luxe zaken, maar aan forten en andere praktische dingen, zoals gratis medische zorg voor de armen in Rome. Valentinianus was zelf christen, maar er was voor iedereen geloofsvrijheid. Hij regeerde 11 jaar. 

In zijn hand houdt de keizer een zogenaamd labarum. Dit is een vexillum (militaire standaard) dat het Chi-Rho symbool ☧ weergeeft, gevormd uit de eerste twee Griekse letters van het woord Christus, Chi (X) en Rho (P).

Beschrijving

Beschri labarum was een vexillum, dat het Chi-Rho-symbool ☧ weergeeft, gevormd uit de eerste twee Griekse letters van het woord "Christus" – Chi en Rho. 

Beschrijvin ☧ weergeeft, gevormd uit de eerste twee Griekse letters van het woord "Christus" – Chi en Rho. 

BeschrijviHet labarum was een vexillum, dat het Chi-Rho-symbool ☧ weergeeft, gevormd uit de eerste twee Griekse letters van het woord "Christus" – Chi en Rho. 

Fonteius en de mythologie

De familie Fonteia was een ‘plebejer’ (burger) familie in Rome, leden van deze familie worden voor het eerst vermeld tegen het einde van de derde eeuw voor Christus. Cicero vermeldt dat de Fonteii oorspronkelijk afkomstig waren uit Tusculum (in Italië). Het was daar een van de meest vooraanstaande families.

De Fonteii beweerden afstammelingen te zijn van Fontus, de zoon van de god Janus uit de Romeinse mythologie. Op deze prachtige munt van Gaius Fonteius is het tweekoppige hoofd van Janus goed te zien. Met deze munt wordt dus naar de (goddelijke) afkomst van deze familie verwezen.

Aangezien Janus in latere tijden altijd met een baard wordt afgebeeld, wordt ook wel beweerd dat de twee hoofden verwijzen naar de Dioscuri, die op Tusculum met speciale eer werden aanbeden.

De galei op de keerzijde van deze bijzondere munt is een verwijzing naar Telegonus uit de Griekse mythologie. Hij zou de grondlegger van Tusculum zijn geweest, de geliefde stad van de familie Fonteia.
De galei wordt mooi afgebeeld met een stuurman en drie roeiers.

Domitianus op een voetstuk

Een aardig muntje van keizer Domitianus. Op de keerzijde de godin Minerva met onvermijdelijke uil. Minerva staat op een rostrale kolom, dit is een kolom dat werd opgericht ter nagedachtenis aan een overwinning in een militaire strijd op zee. De rostra, boegen of ramstevens van gevangen genomen schepen, werden op deze kolommen gemonteerd. Je kan deze ramsteven goed zien op het muntje.