Gallienus en legioen II

Dit muntje maakt geen onderdeel uit van de ZOO-serie, maar toch staat er een mythologisch wezen op de achterzijde afgebeeld. 

Keizer Gallienus liet in Mediolanum (Milaan) een groot aantal munten slaan als eerbetoon aan zijn legioenen. Elk legioen of cohort wordt weergegeven door het legioenembleem (zoals een wild zwijn of leeuw) gevolgd door het overwinningsnummer en de letters PF. PF staat voor Pia Fidelis, dit is een eretitel die aan Romeinse legioenen werd toegekend wegens bewezen trouw en toewijding. Voor elke veldslag waaraan het legioen had deelgenomen werd een munt geslagen. 

De centaur op deze munt, met opgeheven arm en knuppel, is het embleem van legioen II Parthica.

Elagabalus en de zonnegod

Ik was gefascineerd door dit prachtige portret van deze merkwaardige jonge keizer, die uit Syrië afkomstig was. Over deze keizer Elagabalus doen allerlei bijzondere verhalen de ronde. Zo beweerde Cassius Dio dat hij zich als prostituee zou hebben uitgegeven in taveernes, bordelen en zelfs in het paleis. Hij zou make-up en damespruiken hebben gedragen. Andere verhalen vertellen dat hij een verzameling spinnenwebben zou hebben gehad, en dat hij loterijen hield waarbij men de meest bizarre dingen kon winnen. En zo kan ik nog even doorgaan. Veel verhalen zijn vast niet betrouwbaar, en houden vermoedelijk verband met zijn nogal zonderlinge geloofspraktijken.

Aanbidding van de zonnegod
De keizer hoopte de Syrische zonnegod 'El Gebal' tot de status van Romeinse oppergod te kunnen verheffen, onder de naam Sol Invictus, de onoverwinnelijke zon. Om hogepriester van dit nieuwe geloof te kunnen worden besneed de keizer zichzelf. Er kwam ook een Elagabalium, een tempel voor deze zonnegod. Senatoren moesten toezien hoe hij rond het altaar van de zonnegod danste en elke midzomer een groot feest ter ere van El Gebal hield, waarbij hij voedsel liet uitdelen aan het volk, dat hier uiteraard zeer blij mee was. Eén keer liet hij tijdens dit feest de heilige zwarte steen van Emesa rondrijden op een strijdwagen zonder berijder, zodat het leek alsof de steen zelf reed. Elagabalus zelf liep voor de wagen uit, met zijn gezicht ernaartoe terwijl hij de teugels hield. Elagabalus trouwde zelfs met een Vestaalse Maagd omdat hij meende dat zo'n huwelijk goddelijke kinderen zou voortbrengen. Voor de Romeinse godsdienst was dit heiligschennis, want Vestaalse Maagden hoorden ook daadwerkelijk maagd te blijven.
Uiteindelijk gebeurde het onvermijdelijke, en werd hij vermoord door de Pretoriaanse garde.

Op de achterzijde van deze denarius staat de keizer zelf. In hoedanigheid van priester brengt hij een offer aan de zonnegod El Gebal. Let op de ster, die heeft een staart, dus zou een vallende komeet kunnen zijn. Niet op alle munten van dit type is overigens een ster met staart te zien.

Postumius Albinus

Weer een serratus, oftewel gekarteld muntje, toegevoegd aan mijn verzameling. Deze denarius uit de tijd van de Romeinse republiek laat op de keerzijde een fraaie voorstelling zien. Het is een populaire munt. Er is nog een tweede type uit deze serie van twee, met een voorstelling met stier, die ik graag ook nog aan mijn verzameling wil toevoegen.

Op de voorzijde wordt een personificatie van Hispania afgebeeld (zie de letters HISPAN). 

Om te weten wat de achterzijde voorstelt moeten eerst de letters duidelijk worden. Die staan in een ongebruikelijke volgorde. Je leest tegen de klok in vanaf 8 uur en eindigt in het midden. Dan staat er:

A. 

POST.A.F.

.S.N

ALBIN

De betekenis is als volgt: Aulus Postumius Aulus Filius Spurius Nepos Albinus

In vertaling: Aulus Postumius Albinus, zoon (filius) van Aulus, neef (nepos) van Spurius.

Oftewel, de muntmeester van deze munt is de Romeinse politicus Aulus Postumius Albinus, uit een roemruchte Romeinse familie. De figuur in toga op de achterzijde is echter niet Aulus zelf, maar een voorouder, genaamd Lucius. Deze Lucius heeft een succesvolle militaire campagne gevoerd in Spanje, en dat is gelijk de link met Hispania op de voorzijde van de munt.

De vogel met gespreide veugels is, hoe kan het anders, een adelaar, het beroemde veldteken van de Romeinse legioenen.  

Het voorwerp aan de rechterzijde is een zogenaamde fasces, dit is een bundel houten roeden die een bijl insluiten, bijeengehouden door leren riemen. Deze fasces werden door lictors (ambtenaren) voor de magistraten uit gedragen.

Julia Paula, vrouw van Elagabalus

Een muntje van keizerin Julia Cornelia Paula. Zij was Romeins keizerin van 219-220 en de eerste vrouw van keizer Elagabalus. Zij was de dochter van de prefect van de Praetoriaanse garde, Julius Paulus. 

Het huwelijk vond plaats kort na aankomst in Rome van de 15-jarige keizer en was waarschijnlijk gearrangeerd door zijn grootmoeder, Julia Maesa, met het oog op een snelle integratie in de Romeinse aristocratie van de in Syrië opgegroeide jongeman. Het huwelijk werd gevierd als een grandioze gebeurtenis met de kroning van Julia Paula tot Augusta (verhevene, keizerin) en allerlei festiviteiten.
Het huwelijk werd in alle opzichten een volkomen mislukking. Na ongeveer een jaar scheidde de keizer en schokte de Romeinen door te trouwen met een Vestaalse maagd, Aquilia Severa.

Op de achterzijde van deze munt is de godin Concordia afgebeeld. Dit is de godin van de eendracht, zowel binnen de familie, als ook onder de burgers. Concordia heeft in dit huwelijk echter weinig eendracht gebracht.

Gordianus, een piepjonge keizer

Deze munt van Gordianus III kon ik niet weerstaan.
Het is een van de eerste muntjes die ik heb aangeschaft. Het is een keizer waarvan nog steeds ongelooflijk veel munten op de markt zijn, waardoor de prijs van de kwalitatief vaak goede munten heel aantrekkelijk is. Het lijkt een denarius te zijn, maar dat is het niet. Het is een antoninianus.

Hierover valt nog wel iets te vertellen.De antoninianus is een zilverstuk dat twee maal zoveel waard was als een denarius. De munt is iets groter en het portret van de keizer heeft altijd een stralenkroon (zo ook hier). Deze kroon was al enkele eeuwen het teken dat deze munt een dubbele waarde had.
Maar ook al was de antoninianus tweemaal zoveel waard als de denarius, toch woog hij nooit meer dan 1,6 maal het gewicht van de denarius. Daaruit blijkt dat deze munt bij zijn introductie een bezuinigingsmaatregel vormde. De antoninianus verving de denarius geheel na de heerschappij van Gordianus III.

Ook over de keizer valt wel een en ander te vertellen.

Gordianus III was nog maar een jongen van 13 jaar oud (!) toen hij keizer werd (in 238 AD). Hij is hiermee de jongste Romeinse keizer ooit. Zijn opa Gordianus I was samen met zijn oom Gordianus II en met instemming van de senaat in opstand gekomen tegen het bewind van keizer Maximinus. De beide Gordianii werden echter bij Carthago verslagen door een gouverneur die loyaal bleef aan Maximinus. Toen het nieuws van hun nederlaag en dood Rome bereikte werden twee senatoren Pupienus en Balbinus tot keizer benoemd om de strijd tegen Maximinus voort te zetten. Dit was zeer tegen de zin van het volk die de kleinzoon van Gordianus graag als keizer had gezien. Het kwam tot grote ongeregeldheden in de stad die pas afzwakten nadat Gordianus tot Caesar (prins) werd gemaakt.

Uiteindelijk werden Pupienus en Balbinus door de pretoriaanse garde vermoord die ontevreden was over de benoeming van deze twee senatorenkeizers en vreesden voor impopulaire maatregelen tegen de garde. Na deze moord werd de jonge Gordianus door de pretorianen tot keizer uitgeroepen, en is hij tegenwoordig bekend als Gordianus III. In 244 overleed ook deze Gordianus in het oosten, hoe is niet precies bekend. Vermoedelijk vermoord en nog geen 20 jaar oud.....

Antoninus Pius schudt de hand

Een aardig muntje van de keizer Antoninus Pius.

De afbeelding op de keerzijde van de munt met handslag en een staf (caduceus) is een zeer bekende voorstelling op Romeinse munten.

De caduceus is een korte staf met twee slangen er omheen geslingerd. Soms heeft de staf ook vleugels. In de Romeinse mythologie wordt hij vaak afgebeeld in de linkerhand van Mercurius, de boodschapper van de goden, gids van de doden, en beschermer van kooplieden, herders, gokkers, leugenaars en dieven.

De caduceus is ook een belangrijk symbool voor handel en onderhandeling. 

Antoninus Pius was een van de vijf goede keizers. Zijn bestuur valt op door een vreedzame periode van het Rijk, zonder grote opstanden of militaire invallen, en door het feit dat hij regeerde zonder Italië ooit te verlaten.

Antoninus was een goed bestuurder. Hij liet zijn opvolgers een groot bedrag in de schatkist na, breidde de vrije toegang tot drinkwater in het hele rijk uit, en bevorderde de invoering van het recht op vrijheid voor slaven.

Hij stierf een natuurlijke dood en werd in 161 opgevolgd door zijn geadopteerde zonen Marcus Aurelius en Lucius Verus als mede-keizers.

Julius Caesar

Het is geen plaatje, maar ik ben er wel trots op, een denarius met een portret van wellicht de beroemdste Romein van alle tijden: Julius Caesar.

Op deze munt verklaart Caesar zichzelf tot 'dictator voor het leven'. De letters DICT PERPETVO op de voorzijde van mijn munt zijn deels weggesleten. Brutus en zijn bondgenoten hadden ongetwijfeld veel moeite met een afbeelding van Caesar op een munt. In feite verklaarde hij zichzelf tot koning. Er wordt wel gezegd dat deze munt (en vergelijkbare types) hebben geleid tot de dood van Caesar.

Exemplaren van dit type werden vaak onnauwkeurig geslagen. Dit is een aanwijzing dat er onder grote druk is gewerkt om de munten te slaan.

Op de achterzijde staat een afbeelding van Venus met in haar ene hand een Victoria en in de andere een scepter. Naast haar voet staat een schild.