Faustina I, vrouw van Antoninus Pius

Een mooi muntje van keizerin Faustina de Oudere. Er is niet heel veel bekend over haar leven. Zo is de exacte datum van haar geboorte, die van haar huwelijk met Antoninus Pius en zelfs die van haar dood onbekend.

Faustina had een gelukkig huwelijk met Antoninus en ze kregen samen vier kinderen, die allen werden geboren voordat Antoninus keizer werd. Slechts een van deze kinderen overleefde haar: Faustina de Jongere, die later de echtgenote zou worden van Marcus Aurelius, de adoptiefzoon en opvolger van haar vader.

Antoninus hield van zijn vrouw en heeft haar na haar dood bijzonder geëerd. Hij liet haar vergoddelijkt verklaren door de Senaat (zij kreeg de titel 'diva') en liet een tempel op het Forum Romanum voor haar bouwen.

Ook liet Antoninus een enorme hoeveelheid munten met haar beeltenis slaan en de tekst DIVA AVG(VSTA) FAVSTINA (vergoddelijkte keizerin Faustina). Na 147, toen Faustina de Jongere Augusta werd, veranderde dit in DIVA FAVSTINA.

DIVA FAVSTINA staat ook op de voorzijde van deze munt. Op de keerzijde is godin Ceres afgebeeld, gesluierd en een scepter vasthoudend.

Ludi Saeculares

Dit is een as van keizer Domitianus met een boeiende voorstelling. Wat zien we hier? Met deze munt worden de zogenoemde 'seculiere spelen' van 88 n.Chr. herdacht. Deze spelen waren religieuze ceremonies, Ludi Saeculares, die om de 100 of 110 jaar in Rome plaatsvonden. In feite waren dit een soort van eeuwfeesten, die het einde van een mensenleven (maximaal 100 of 110 jaar) betekenden en het begin van een nieuw leven. 

De spelen werden in 249 en 140 v.Chr. gehouden, waarna ze ophielden tot keizer Augustus de spelen in 17 v.Chr. nieuw leven inblies. De spelen duurden drie dagen en drie nachten en begonnen met het brengen van offers aan de verschillende goden en godinnen, gevolgd door theater en atletiek.

De seculiere spelen van Domitianus zijn herdacht op een uitgebreide reeks munten. Op deze munt zien we keizer Domitianus voor een tempel een offer brengen in de aanwezigheid van twee muzikanten. De muzikant aan de linkerzijde speelt de lier en degene naast hem de fluit.

Het gat in deze munt is niet storend en ligt 'keurig' buiten het hoofd van de keizer en buiten de voorstelling. Ik vind gaten in munten zelfs wel fascinerend. Zou iemand wellicht dit muntje hebben opgehangen als herinnering aan de spelen? Wie zal het zeggen....

Hieronder nog een tekening van de achterzijde van deze munt.

ZOO 2de officina (panter)

Een tweede muntje uit de ZOO-serie van Gallienus, nu ter ere van de god Liber. In de Romeinse mythologie was Liber Pater een beschermgod van de plebejers van Rome, en de god van wijn en wijnmaken, vruchtbaarheid en vrijheid. Het Latijnse liber betekent vrij, in combinatie met pater betekent het de vrije vader. ‘De uitvinder van wijn wordt Liber genoemd’, merkt Seneca op, ‘niet vanwege de vrijheid die hij onze tongen geeft, maar omdat hij de geest bevrijdt van de slavernij van zorgen, en hem bevrijdt, bezielt en hem gedurfder maakt in alles wat hij probeert.’

Vreemd genoeg verschijnt deze god zelden op Romeinse munten. Op munten wordt Liber doorgaans afgebeeld gekroond met wijnrank- of klimopbladeren en met een wijnbeker en thyrsus in zijn hand, vergezeld door zijn panter.

Op deze munt van Gallienus staat de panter alleen afgebeeld, met het opschrift LIBERO P CONS AVG - Libero Patri Conservatori Augusti - 'aan Vader Liber, verdediger van Augustus'.

Dit muntje geslagen in de tweede officina (Beta).

Adoptie van Marcus Aurelius

Een denarius van mijn wensenlijstje met mooie koppen van Antoninus Pius op de voorzijde en zijn geadopteerde zoon Marcus Aurelius op de achterzijde. De munt is een duidelijke bevestiging van de lijn van opvolging.

Keizer Hadrianus benoemde de reeds 51-jarige Antoninus in 138 tot zijn opvolger en adopteerde hem vervolgens als zijn zoon, zodat hij hem kon opvolgen. Voorwaarde was echter wel dat Antoninus de 16-jarige Marcus Annius Verus (de latere keizer Marcus Aurelius), en de 7-jarige zoon van Aelius (die later Lucius Verus werd genoemd) zou adopteren.

Klaarblijkelijk werd Antoninus door Hadrianus als een tussenkeizer gezien; en wel specifiek voor Marcus, zijn aangetrouwde neef, die zelf nog te jong voor het keizerschap was. Er zijn echter aanwijzingen dat de terminaal zieke Hadrianus eigenlijk de voorkeur gaf aan de nog jongere Lucius.

Na de dood van Hadrianus in de zomer van het jaar 138 werd Antoninus zijn opvolger. Antoninus voerde al snel een belangrijke wijziging door in de plannen van Hadrianus. Volgens die plannen moest Antoninus' dochter Faustina met Lucius Verus trouwen, en deze twee waren dus verloofd. Zodra Hadrianus was overleden werden de trouwplannen omgegooid, en op verzoek van Antoninus werd Faustina de verloofde van Marcus.

Antoninus werd na zijn natuurlijke dood in 161 opgevolgd door zijn adoptiefzonen Marcus Aurelius en Lucius Verus, die aanvankelijk samen regeerden.

Cleopatra VII

Ja, het is haar echt, Cleopatra VII, de minnares van Julius Caesar en van Marcus Antonius. Grieks, maar koningin van het oude Egypte en het laatste lid van de Ptolemaeïsche dynastie. Ze is de bekendste van de verschillende gelijknamige Egyptische vorstinnen en wordt gewoonlijk kortweg als Cleopatra aangeduid. Haar familie was oorspronkelijk van Griekse en Macedonische afkomst. Ze was mede-heerseres over Egypte naast haar vader, haar twee broers/echtgenoten en later haar zoon.

Cleopatra overleefde een staatsgreep door de hovelingen van haar oudste broer en ging vervolgens een verhouding aan met Julius Caesar, die haar greep op de troon verstevigde. Na de moord op Caesar in 44 v.Chr. bond ze zich aan Marcus Antonius, met wie zij een tweeling kreeg. Later trouwde zij met Marcus Antonius en baarde nog een zoon. Alles bij elkaar had Cleopatra vier kinderen, één bij Caesar en drie bij Antonius. Haar (verstands)huwelijken met haar twee broers leverden geen kinderen op.

Nadat Antonius' rivaal en Caesars wettelijke opvolger, Octavianus, de volle macht van Rome tegen Egypte keerde en een relatie met Cleopatra van de hand wees, benam Cleopatra zich van het leven.

Het muntje is natuurlijk niet van een hele goede kwaliteit, maar, in tegenstelling tot veel andere munten van Cleopatra, is het gezicht (met kapsel en diadeem) goed te herkennen en ook de adelaar op de keerzijde staat fier overeind. Veel van haar munten zijn extreem versleten. De munt is geslagen in Alexandria.

De adelaar staat met dichte vleugels op een bliksemstraal met aan de linkerzijde een dubbele cornucopia (hoorn des overvloeds). 

Op de voorzijde staan geen letters. Rond de adelaar staan de letters:

ΒΑΣΙΛΙΣΣΗΣ ΚΛΕΟΠΑΤΡΑΣ, oftewel koningin Cleopatra.
Aan de rechterzijde zie je, als je goed kijkt, nog de letter M. Dit is de waardeaanduiding van de munt (40 drachmai).

Marcus Aurelius en zijn consecratio

Dit muntje heb ik gekocht vanwege de mooie afbeelding van een adelaar met gespreide vleugels. Zo'n onstuimige adelaar zie je niet vaak op Romeinse munten! Het is ook mooi om te zien hoe de rechtervleugel recht omhoog wijst en precies tussen de letters N en S valt. Dit is met de linkerveugel minder goed gelukt. Deze vleugel raakt de letter R.

Op de keerzijde staan de letters CONSECRATIO. In de Romeinse tijd werd het gebruikelijk om gestorven keizers te vergoddelijken. Ter herinnering hieraan werd door de opvolger vaak een munt geslagen. Dat is hier ook gebeurd. Consecratio betekent de opname van een gestorvene onder de doden. Deze munt herdenkt de vergoddelijking van de keizer Marcus Aurelius door zijn opvolger, keizer Commodus.

Dat het hier om de vergoddelijkte Marcus Aurelius gaat lees je op de voorzijde: DIVVS (= goddelijk) M ANTONINVS PIVS.

874 jaar Rome, de gulle Hadrianus

Een fascinerend muntje van keizer Hadrianus. 

Op de voorzijde een mooi, gelauwerd, hoofd met een goede baard. Maar het gaat mij natuurlijk om de achterzijde van deze denarius. De keizer heeft hier plaatsgenomen op een stoel op een plateau en geeft een donatie aan een Romeinse burger die zijn toga open houdt om de gift in ontvangst te kunnen nemen. 

Onder het plateau staan de letters LIBERAL AUG III. 

Dit is de herdenking van de derde liberalitas (schenking) door Hadrianus. Het was gebruikelijk dat de keizer een schenking deed aan het volk of aan het leger na een belangrijke gebeurtenis. Waarschijnlijk werd er letterlijk met denarii gestrooid in de straten van Rome om zo goodwill bij het volk te kweken. De belangrijke gebeurtenis was de herdenking van de Natalis Urbis (stichting van Rome) op 21 april 753 vChr. Ter viering hiervan werden spelen georganiseerd in het Circus Maximus.

Hoe weten we dat dit de viering was van 874 jaar Rome? Wanneer we het historische jaar van de munt (121 na Chr.) optellen bij de stichtingsdatum van Rome (753 v.Chr.) komen we uit op het jubileumjaar: 753 (v.Chr.)+121 (na Chr.) = 874e verjaardag. Bovendien sloeg Hadrianus voor ditzelfde feest ook een sestertius. Op die munt zette hij de verjaardag nóg explicieter in Romeinse cijfers op de rand: ANN DCCCLXXIIII, wat letterlijk staat voor het jaar 874. 

Zo weten we dus honderd procent zeker dat alle feestelijkheden en schenkingen uit die specifieke periode in het teken stonden van dit 874-jarige jubileum.