Claudius en Agrippina

 

Dit is een monumentale munt!

Op de voorzijde van deze fraaie denarius staat keizer Claudius afgebeeld. Op de achterzijde staat het portret van zijn vierde vrouw, en tevens zijn nicht Agrippina de Jongere. Het opschrift AGRIPPINAE AVGVSTAE geeft haar eretitel weer. Agrippina draagt op deze afbeelding een diadeem van korenaren. Het slaan van deze munt was een belangrijke stap in de politieke promotie van Agrippina. Door haar op de munt te zetten, legitimeerde Claudius haar invloed en benadrukte hij haar rol als de nieuwe keizerin. Het was ook een manier om haar zoon Nero, die de geadopteerde zoon van Claudius was, als de toekomstige keizer te positioneren. Agrippina was de eerste keizerin die tijdens haar leven op Romeinse munten verscheen met de titel Augusta. Het portret van Agrippina met de korenaren is een krachtige symbolische verwijzing naar Ceres, de godin van de landbouw. Dit vergelijkt haar met een godin en benadrukt haar rol in de welvaart van het Romeinse rijk en de continuïteit en vruchtbaarheid van de keizerlijke dynastie.

Hieronder een tekening van de achterzijde van deze munt, waarop je goed kan zien hoe fraai het portretje van Agrippina is.

Overigens is Agrippina een unieke vrouw in de Romeinse geschiedenis. Zij was de zus van keizer Caligula, de vrouw van keizer Claudius, en de moeder van keizer Nero. En dan was zij ook nog de dochter van de beroemde en immens populaire generaal Germanicus. Tragisch genoeg wordt ook zij slachtoffer van het wrede bewind van Nero, en wordt zij een paar jaar later op bevel van de keizer vermoord.

Nero, beschermd door Jupiter

Een gedetailleerde denarius van de beroemde keizer Nero. Op de voorzijde van deze denarius is het hoofd van Nero met lauwerkrans afgebeeld. Op de achterzijde staat de Romeinse God Jupiter. Wat deze munt bijzonder maakt is dat hij waarschijnlijk geslagen is ter ere van Jupiter omdat Nero geloofde dat deze god (IVPPITER) hem had beschermd (CVSTOS) tegen een aanslag op zijn leven (in 64 - 65 n.Chr.)

Over de munten
Ik heb een zwak voor de munten van deze keizer. Ze worden algemeen beschouwd als een artistiek hoogtepunt uit de Romeinse tijd en zijn een uitstekend voorbeeld van de klassieke Romeinse kunst. Nero heeft een grote verscheidenheid aan munten laten slaan in brons, messing, zilver en goud. De verzamelaar zal snel ontdekken dat de denarii van Nero beter betaalbaar zijn dan die van zijn directe voorgangers (Claudius en Caligula). Dat komt naar alle waarschijnlijkheid omdat Nero heeft gesleuteld aan het zilvergehalte van de denarius, zodat hij zijn soldaten kon betalen met een ‘goedkopere’ munt. Het duurde niet lang of slimme kooplui kregen dit door. De zilveren munten van voorgangers werden opgepot en omgesmolten waardoor er een tekort aan denarii dreigde te ontstaan. Hierdoor werd Nero gedwongen om miljoenen nieuwe munten uit te geven. De sestertiën, dupondii en assen van Nero .

Over de keizer
Nero werd keizer na het overlijden van Claudius. Claudius werd vermoedelijk door de moeder van Nero (Agrippina) vermoord. Gedurende de eerste vijf jaar van Nero's bewind was sprake van een goed en mild beleid, mede onder invloed van zijn opvoeder Seneca en de praefectus praetorio Burrus.De keizer wijdde zich met overgave aan muziek, dicht-, schilder- en bouwkunst. De mogelijke troonpretendent Britannicus (zoon van Claudius) en zijn moeder Agrippina werden door Nero omgebracht.

Het optreden van Nero als wagenmenner en citerzanger, eerst in besloten kring, daarna in het openbaar in Napels en Rome,maakte hem niet populair bij de Romeinen. Zijn buitensporige gedrag en ijdelheid vergrootten zijn impopulariteit. De catastrofale brand van Rome, die leidde tot de eerste systematische christenvervolging en gevolgd werd door een wederopbouw en de aanleg van de kolossale Domus Aurea, deed nog verder afbreuk aan de naam van de keizer. Er werd zelfs gezegd dat hij de brandstichter was. Nero overleefde een aanslag en liet alle potentiële vijanden oppakken en ombrengen, waaronder ook zijn oud-leraar Seneca.Toen de praetorianen zich aan de zijde van Galba schaarden en de senaat Nero tot staatsvijand verklaarde, vluchtte hij naar een villa buiten de stad, waar hij zelfmoord pleegde. De Julisch-Claudische dynastie was ten einde gekomen.

Galba als redder des vaderlands

Het waren roerige tijden in 68. De wrede keizer Nero was nog aan de macht. De bevolking was hem echter meer dan zat. In maart 68 begon de senator en gouverneur Vindex een opstand tegen de keizer. Hij moest het met de dood bekopen, maar had wel steun gevraagd aan gouverneur Galba. Wat Vindex niet lukte, lukte Galba wel. In januari 69 kwam Galba aan in Rome en werd direct uitgeroepen tot keizer. De Rijnlegioenen accepteerden Galba echter niet als keizer en riepen hun commandant Vitellius uit tot keizer en marcheerden op naar Rome. Toen maakte de eerlijke en zuinige Galba de fatale fout de Praetoriaanse Garde niet de beloofde bonus (donativum) toe te kennen voor bewezen diensten. De Garde werd door Galba's afgewezen rechterhand, Otho, omgekocht en Galba werd door zijn eigen lijfwacht vermoord. Otho werd nu de nieuwe keizer.

Munten van Galba zijn niet moeilijk te vinden, hoewel ze zeldzamer zijn dan die van Nero door de korte periode dat Galba aan de macht was. Een redelijke kwaliteit denarius kost een paar honderd euro. Bronzen munten zijn er genoeg, prijzen kunnen oplopen tot duizenden euro’s voor mooi bewaard gebleven exemplaren.

Op deze denarius is op de voorzijde een bloothoofdse keizer Galba afgebeeld. Op de keerzijde staat een eikenkrans met de het opschrift SPQR/OB/CS. Galba laat zich op deze keerzijde als redder des vaderlands (van de brute heerschappij van Nero) huldigen. Aan hem is de kroon van de burgerij (gesymboliseerd door de eikenkrans) verleend door de senaat. SPQR is de afkorting van het Latijnse Senatus Populusque Romanus, "De Senaat en het Volk van Rome".

En nog een ingezoomde foto van het portret met indrukwekkende neus.

Otho, keizer voor drie maanden

Otho was een Romeins keizer van 15 januari tot 17 april van het jaar 69.
Niet zo lang dus!

In de jaren 50 was Otho bevriend met Nero en pochte over de bijzondere charmes van zijn vrouw Poppaea. Dit leidde er echter toe dat Nero zijn vrouw als maîtresse nam, en later als zijn tweede vrouw. Ik heb een aardig muntje (een tetradrachme uit Alexandria) van Poppaea in mijn verzameling.

Otho kwam aan de macht door een coup te plegen tegen zijn voorganger, Galba. Hij kocht voor grote geldbedragen de Praetoriaanse garde om. Galba werd door zijn eigen lijfwacht vermoord. Het werd een bloedbad waarbij talloze mensen, zowel aanhangers van Galba als onschuldige burgers, vermoord werden. Te midden van alle verwarring en angst voor de oprukkende legers, had de Senaat weinig andere keus dan Otho uit te roepen tot nieuwe keizer.

Otho hield het slecht drie maanden uit voordat zijn (onervaren) legers in de pan werden gehakt door de troepen van Vitellius. Ongeveer 40.000 soldaten sneuvelden. Dit gebeurde op 14 april 69. Deze slag staat bekend als de eerste slag bij Bedriacum. Toen Otho de omvang van de nederlaag zag, was hij zo aangeslagen dat hij besloot zich het leven te benemen om verder bloedvergieten te voorkomen. Op 17 april 69 pleegde hij zelfmoord.
Op deze denarius is goed te zien dat Otho een pruik droeg. Ik heb het muntje in deze staat gekocht. De munt was gebroken en weer netjes gerepareerd. Daardoor heb ik deze denarius voor een fractie van de prijs kunnen kopen. Denarii van Otho zijn redelijk zeldzaam en dus duur !

Vitellius, toch was ik uw keizer !

Een mooi portret van een keizer die maar kort heeft gereageerd. Een mooie aanvulling op mijn verzameling van de ‘12 caesars’ in zilver. Denarii van Vitellius zijn, ondanks de korte periode dat hij heeft geregeerd, goed verkrijgbaar, maar voor de betere exemplaren zal je wel wat dieper in de buidel moeten tasten.

Over Vitellius
Deze keizer heeft een slechte pers. Hij stond bekend als een wrede keizer, maar ook een enorme veelvraat. Het verhaal gaat dat hij wel vier banketten per dag kon bijwonen. Dit lukte door het gebruik van klysma’s, maar ook door tussen de maaltijden door over te geven. Voor elk banket zou hij zichzelf weer in een ander huis hebben laten uitnodigen. Zo zijn er veel meer verhalen over zijn gulzigheid, bijvoorbeeld dat hij bij de ceremonie van het offeren aan de goden zelf van het vlees zou hebben gegeten. Zoals veel van dergelijke roddels over Romeinse keizers is het ook hier maar zeer de vraag of dit verhaal op waarheid berust. Schrijvers uit de oudheid hadden er soms belang bij om keizers in een kwaad daglicht te stellen. Dat hij wreed was, staat overigens wel vast. Hij heeft veel mensen om het leven laten brengen, waaronder oude schuldeisers.

Ook deze keizer komt beroerd aan zijn einde. Op 22 december 69 werd de 54-jarige Vitellius naar de Gemonische Trappen gebracht, een gebruikelijke executieplaats. Zoals gebruikelijk werd hij gedood door middel van wurging, waarna hij van de trappen geworpen werd om uiteindelijk in de Tiber gesmeten te worden. Zijn laatste woorden waren, naar men zegt: “Toch was ik uw keizer.” Hij heeft dan acht maanden geregeerd.

Nog een aardig feitje is dat Vitellius de eerste keizer was die niet de naam Caesar voerde. Deze titel is dus ook niet op deze munt terug te vinden. Naar alle waarschijnlijkheid wilde hij hiermee afstand nemen van de Julisch-Claudische familie, Nero werd immers gehaat door de Romeinse elite. In plaats van Caesar liet hij Germanicus in zijn naam opnemen (zie ook de legende van deze munt met de letters GERM). Een voor de hand liggende keuze omdat de troepen uit Germania hem aan de macht hadden geholpen.

Vespasianus, geld stinkt niet!

Een denarius van keizer Vespasianus. En zo hoort een keizer er uit te zien....!
Op de voorzijde is zijn gelauwerde hoofd afgebeeld en op de achterzijde van deze munt zit hij op een stoel, met scepter en palmtak.

Over deze keizer gaat het volgende aardige verhaal. Toen Vespasianus keizer werd, was de schatkist vrijwel leeg (met dank aan de spilzieke Nero). Als zoon van een belastingpachter toonde de keizer zich zeer creatief in het verzinnen van nieuwe heffingen. Hij hief belastingen op alles waar een mens maar belastingen op kon heffen: op een zeker moment hief hij zelfs belasting op urine. Niet dat je hoefde te betalen als je een plasje wilde doen, maar wel als je de kruiken vol urine, die op elke straathoek te vinden waren, kwam legen. Dat deden de wol- en leerbewerkers, want urine is een heel geschikte natuurlijke reiniger voor wol en leer. Dit ging zijn zoon Titus te ver. Suetonius vertelt hoe vader en zoon oneingheid hadden over de belastingen:

Toen Titus hem bekritiseerde omdat hij zelfs een belasting had bedacht op urine, hield hij een munt uit de eerste betalingsopbrengst onder de neus van zijn zoon en vroeg hem of de geur hem tegenstond. Toen Titus "Nee" zei, antwoordde hij: "En toch komt het van urine (Atqui e lotio est)!" (Suetonius, De Vita Caesarum, Divus Vespasianus, 23).

Een antwoord dat later verworden is tot de uitdrukking: pecunia non olet, oftewel geld stinkt niet.

Het geld van de belastingen werd onder andere gebruikt voor de bouw van het magnifieke Colosseum dat onder zijn zoon Titus gereed kwam.

Titus en de Joodse gevangene

Een redelijk zeldzame en historisch interessante denarius.

Deze munt is geslagen kort na de dood van keizer Vespasianus, toen zijn zoon Titus het stokje overnam. De afbeelding met de gevangene verwijst hoogstwaarschijnlijk naar de overwinning van Vespasianus en Titus in Judea.

Er is overigens ook een andere mogelijkheid, namelijk dat de munt verwijst naar de activiteiten in het noorden van Groot-Brittannië van de beroemde gouverneur Gnaeus Julius Agricola. Agricola was een beroemde Romeinse generaal die verantwoordelijk was voor een groot deel van de Romeinse veroveringen in Britannia (bron: Sear).

De gevangene zit geknield en vastgebonden, met op de achtergrond een trofee, bestaande uit verschillende onderdelen van een wapenuitrusting.