woensdag 3 juni 2020

Hippocampus


Keizer Gallienus staat hier op de voorzijde van deze antoninianus afgebeeld. 
Tegen het einde van zijn heerschappij liet hij munten slaan met de namen van negen goden. De legenda op de keerzijde is steeds de naam van een godheid, aangevuld met de letters CONS AUG. De goden beschermden (CONSERVATORI) de keizers (AUGUSTI). Op de achterzijde van deze boeiende serie wordt ook steeds een dier afgebeeld, soms een echt dier, soms een fabeldier.
De serie wordt ZOO (dierentuin) serie genoemd en wordt gretig verzameld. De meeste munten uit de serie zijn goed verkrijgbaar, maar er zijn zeldzamer exemplaren, en sowieso zijn ZOO munten in een mooie kwaliteit lastig te vinden.

Ik was al wat langer op zoek naar een mooie hippocampus, omdat ik dit een fascinerend fabeldier vind. Fabeldieren zijn vaak een combinatie van meerdere dieren. In dit geval werd het zeepaard een combinatie van het hoofd en voorbenen van een gewoon paard, het geschubde lijf van een vis en de staart van een dolfijn.

De andere vier fabeldieren die ik graag aan mijn verzameling wil toevoegen zijn de centaur en griffioen (onder ander bekend van Harry Potter!), pegasus en de criocamp (zeemonster met ramskop).

Hieronder staan alle varianten met daarbij hun zeldzaamheid op basis van het aantal munten in de Cunetio muntschat die in de jaren zeventig in Engeland werd gevonden. 

Het cijfer onder de hippocampus lijkt het romeinse cijfer III. Dit is echter het cijfer N (Nu), oftwel 9. De officina (werkplaatsen) voor het slaan van munten kregen een cijfer zodat er een betere controle mogelijk was, onder andere op de kwaliteit van de munten, en het voorkomen van fraude.

godheidlegendaaantalpercentage(fabel)dier
DianaDIANAE CONS AVG
1190
43.48%
hinde, hert, antilope/gazelle
ApolloAPOLLINI CONS AVG
549
20.06%
centaur, griffioen
SolSOLI CONS AVG
257
9.39%
pegasus (gevleugeld paard), stier
JupiterIOVI CONS AVG
238
8.70%
geit
Liber PaterLIBERO P CONS AVG
207
7.56%
panter/tijgerin
NeptuneNEPTVNO CONS AVG
195
7.12%
steenbok, hippocampus
JunoIVNONI CONS AVG
91
3.32%
hinde/eland/ree
MercuryMERCVRIO CONS AVG
6
0.22%
zeepaardje/zeemonster met ramskop
HerculesHERCVLI CONS AVG
4
0.15%
leeuw, everzwijn

zaterdag 16 mei 2020

Licinius de jongere


Ik heb deze follis gekocht voor het prachtige plaatje op de achterzijde. Er is veel te zien. Buitengewoon hoe de muntmeesters uit die tijd er in slaagden om zulke voorstellingen te maken op deze kleine metalen plaatjes. De naakte figuur is Jupiter met in zijn rechterhand een bol met Victoria. In zijn linkerhand houdt hij een scepter vast met een adelaar als versiering op de top. Links naast hem staat een adelaar met een krans in de snavel. Aan de rechterzijde zit een gevangene met de handen vastgebonden op de rug. De legende is goed te lezen IOVI CONSERVATORI, oftewel Jupiter de Beschermer. Jupiter heeft in dit geval geen goed werk geleverd....
Licinius II werd Caesar tijdens het regime van zijn vader Licinius I. Vader en zoon werden geëxecuteerd door Constantijn ondanks zijn belofte dat hij hen zou sparen. Licinius II werd maar 11 jaar oud.


zondag 10 mei 2020

Trajanus in quadriga


Fraaie munt van keizer Trajanus. Op de achterzijde staat de keizer afgebeeld in een quadriga, een wagen met twee wielen en bespannen met vier paarden. Deze wagens konden in de strijd worden ingezet. De keizer rijdt hier in een triomftocht door de straten van Rome, hij houdt een scepter en een lauriertak vast. De lauriertak is een symbool van triomf. De paarden zijn mooi afgebeeld met de details duidelijk zichtbaar. Ook de figuurtjes op de zijkant van de wagen zijn nog goed te zien. 

Deze triomftocht van Trajanus heeft ongetwijfeld betrekking op de overwinning op de Daciërs in de tweede oorlog tegen Dacia (wat nu Roemenië is). 
Dat Trajanus de Daciërs heeft verslagen zie je ook terug in de legende op de voorzijde van de munt. Als je goed kijkt zie je tussen alle letters DAC staan.

vrijdag 8 mei 2020

Livia in een carpentum


Opnieuw een munt die van mijn verlanglijst af kan. Deze sestertius is best gewild. Het is een wat ruwe munt met de nodige slijtage, maar dat zegt vooral dat deze sestertius waarschijnlijk door vele handen is gegaan, een mooie gedachte!
Tiberius heeft deze munt uitgegeven ter ere van zijn moeder Livia.

Op de voorzijde zie je duidelijk een kar met twee wielen, wat versieringen aan de voorzijde en zijkanten, en twee muilezels die de kar trekken. Zo'n kar wordt een carpentum genoemd (ons woord kar is hier van afgeleid!).

De legende op de voorzijde is nog vrij goed leesbaar. Er staat SPQR IVLIAE AVGVST. Deze letters staan voor: de senaat en het volk van Rome voor Julia Augusta. Naar alle waarschijnlijkheid is dit een verwijzing naar de 'supplicatio' afgekondigd door de senaat in 22 n. Chr. ter ere van het herstel van Livia van een ernstige ziekte.

Livia was de echtgenote van keizer Augustus en moeder van de latere keizer Tiberius. Zij had het voorrecht om in een carpentum naar de spelen te rijden, waarschijnlijk omdat zij als priesteres tijdens de spelen mocht plaatsnemen naast de Vestaalse maagden. Vestaalse maagden en andere priesteressen mochten in een carpentum rijden.

Op de achterzijde rondom SC staan de letters TI CAESAR DIVI AVG F AVGVST P M TR POT XXIIII, Tiberius Caesar zoon van de goddelijke augustus, hogepriester, volkstribuun voor de 24ste maal.

dinsdag 5 mei 2020

Trajanus en Arabia


Ik word altijd blij van dieren op Romeinse munten. Op deze denarius is een dromedaris te zien, half verscholen achter Arabia. Het dier wordt op deze munten ook wel aangeduid als een kameel, maar heeft duidelijk maar 1 bult. Bovendien kwamen kamelen in dat gebied niet voor.

Arabia is op deze munt de personificatie van Arabia Petraea. Dit is een gebied, gelegen in wat nu Jordanië, de Sinaï en een deel van Saoedi-Arabië is. Dit gebied behoorde ooit tot het koninkrijk van de Nabateeërs. Na de dood van koning Rabel II werd Nabataea in 106 n. Chr. onderworpen door de Romeinen onder leiding van Cornelius Palma, de gouverneur van Syria, in opdracht van keizer Trajanus.
 

Trajanus staat op de voorzijde van deze munt afgebeeld. Onder zijn bewind was het Romeinse rijk op het toppunt van zijn macht, groter is het rijk niet meer geworden.
 

Het is onduidelijk of Petra of Bosra de hoofdstad van de provincie was; Trajanus gaf de voorkeur aan Bosra, zijn opvolger Hadrianus aan Petra en de gouverneurs van Arabia Petraea zetelden en werkten in beide steden. 

Er is nog een tweede type van deze munt, met het onderschrift ARAB ADQ, dit is de afkorting van Arabia Adquisita (Arabia verkregen). Trajanus kreeg Arabia zonder bloedvergieten omdat koning Rabel II geen troonopvolger had......

Het door de Romeinen niet onderworpen deel van het Arabisch Schiereiland werd overigens Arabia Felix ("Gelukkig Arabië") genoemd.

zaterdag 25 april 2020

Nerva en Fortuna

  
Ik ben nog altijd op zoek naar een mooie sestertius van keizer Nerva, maar kon deze prachtige as niet weerstaan. De mooie kop van Nerva met prominente neus siert de voorzijde.
 
Op de achterkant staat godin Fortuna afgebeeld. Godin van geluk, maar een tikkeltje onvoorspelbaar, dus geluk kan ook kantelen naar ongeluk.....
In haar linkerhand houdt ze de zogenaamde 'hoorn des overvloeds' (in het latijn cornucopia) vast, in de rechterhand draagt ze een roer (want zij geeft een richting aan het menselijk bestaan).