Istros

Een heerlijke Griekse munt!

De afbeelding op deze drachme uit Istros is moeilijk te duiden. Het opvallende is dat het linker gezicht ondersteboven staat ten opzichte van het rechter gezicht. Historici zijn het nog altijd niet volledig eens over de exacte symboliek van de twee gezichten.

De meest geaccepteerde theorie is dat de gezichten de goden Apollo (als zonnegod) of de Dioscuri (Castor en Pollux) voorstellen. Het rechtopstaande gezicht staat voor de opkomende zon, het omgekeerde gezicht voor de ondergaande zon. Dit symboliseert de geografische ligging van Istros, waar de zon over de zee opkomt en weer ondergaat. 

Een andere theorie is dat de twee gezichten symbool staan voor de handelsactiviteiten van Istros stroomafwaarts en stroomopwaarts. De gezichten vertegenwoordigen in deze theorie de twee vertakkingen van de nabijgelegen rivier de Donau (Ister), die belangrijk waren voor de handel.

Op de achterzijde staat een zeearend die linksom vliegt en met zijn klauwen een dolfijn grijpt. Daarboven staat de Griekse inscriptie ΙΣΤΡΙΗ (ISTRIÊ) voor de stad Istros. De arend is Zeus, heer over leven en dood. De dolfijn staat voor de veilige doorgang van schepen en de maritieme handel. Dat de dolfijn zijn leven verliest in de klauwen van een arend, illustreert de hulpeloosheid van elk schepsel tegenover de goden.

Istros was een Griekse kolonie aan de westkust van de Zwarte Zee, in het huidige Roemenië. Deze drachmen werden voornamelijk in de 4e eeuw v.Chr. geslagen en behoren tot de meest herkenbare Griekse munttypen.

Koning Antigonos II

Dit is een fraaie zilveren tetradrachme, geslagen in de naam van Alexander de Grote, maar uitgegeven onder de Macedonische koning Antigonos II Gonatas (die regeerde van 277 tot 239 v.Chr.).

Op de voorzijde staat de legendarische Griekse held Herakles (Hercules), afgebeeld met de herkenbare leeuwenhuid van de Nemeïsche leeuw over zijn hoofd getrokken. 

Op de keerzijde vind je de de oppergod Zeus Aetophoros, zittend op een troon naar links. Hij houdt een adelaar in zijn uitgestrekte rechterhand en een lange scepter in zijn linkerhand. Aan de rechterkant staat verticaal de inscriptie ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ (Alexandrou – "van Alexander").

Waarom staat Alexander op deze munt als hij van Antigonos is?
Na de dood van Alexander de Grote (323 v.Chr.) bleef zijn zilvergeld de standaard in de hellenistische wereld. Het was de meest vertrouwde en geaccepteerde munteenheid voor internationale handel en het betalen van huursoldaten. Koningen zoals Antigonos II Gonatas bleven daarom nog decennia na Alexanders dood munten slaan met diens naam en beeltenis (postume emissies), vaak aangevuld met hun eigen specifieke muntmeestertekens.

Om te bepalen dat deze munt specifiek onder Antigonos II Gonatas is geslagen (vaak toegeschreven aan de muntplaats Pella of Amphipolis rond 275–270 v.Chr.), kijken we naar de symbolen op de achterzijde van de munt:

• Helm: links van Zeus zie je een Macedonische helm met een kam (crested helmet). Dit is een belangrijk controlesymbool dat destijds aan de muntplaats of de specifieke emissie van Antigonos werd gekoppeld.
• Monogrammen: Onder de troon en bij de poten van de troon staan letters/monogrammen (zoals de Griekse letter E, epsilon). Deze dienden als de 'handtekening' van de muntmeester die verantwoordelijk was voor het zilvergehalte en het gewicht.

Antigonos II Gonatas was een Hellenistische koning van Macedonië die ongeveer leefde van 319 tot 239 v.Chr. Zijn lange regering markeerde het herstel van de Macedonische macht na de onrust die volgde op de dood van Alexander de Grote, waardoor de zijn dynastie zich langdurig kon vestigen. 

Hieronder nog een tekening van Zeus op de achterzijde van deze munt.