Gladiatoren

Een mooie denarius van Titus Didius, geslagen in 113 of 112 v.Chr.
Deze Republikeinse munt staat al heel lang op mijn verlanglijstje. Op de voorzijde staat Roma, terwijl de achterzijde twee gladiatoren afbeeldt. Deze munt zou een weergave kunnen zijn van de politieke belofte van Didius om gladiatorengevechten te houden, mocht hij tot curulisch aediel worden verkozen.

De gevechtsscène op de keerzijde is magnifiek in beeld gebracht: twee gladiatoren die strijd leveren, de een gewapend met een rond schild en een zwaard en zwaaiend met een zweep, de ander gewapend met een ovaal schild, een zwaard en een staf, achterovervallend, vermoedelijk na een klap. Er zijn maar een paar Romeinse munttypes waarop gladiatoren te zien zijn!

Kamppoort

Geen Romeinse muntenverzameling is compleet zonder een muntje van een kamppoort. Deze munten tonen de toegangspoort van een Romeins castrum (legerkamp) en symboliseren de verdediging van het Romeinse rijk tegen barbaarse invallen. De munten waren vooral populair in de latere Romeinse tijd, onder keizers als Constantijn de Grote, die ook staat afgebeeld op de voorzijde van deze munt. De munten kennen veel variatie (in deuren, aantal bakens en sterren, etc.) en worden mede daardoor enthousiast verzameld. De bakens of torentjes zijn bedoeld om door middel van rook of vuur aan te geven wat het volgende kamp is langs de grenslijn.

 

Maximianus en de tetrarchie

Een tweede munt van keizer Maximianus en en heel interessante! Dit muntje geeft de vorming van een tetrarchie weer. Kort na zijn aanstelling als keizer deelde Diocletianus de macht met Maximianus, eerst als Caesar, later als mede-keizer. In 285 werd het Romeinse Rijk voor bestuurlijke doeleinden in twee gedeelten gesplitst. Maximianus kreeg de verantwoordelijkheid over het westelijk deel, terwijl het oostelijk deel onder het gezag van Diocletianus bleef.

In 293 vestigde Diocletianus de tetrarchie: elk deelrijk werd bestuurlijk nog eens opgesplitst en er kwamen twee onderkeizers (caesares) bij. De vier delen werden nu bestuurd door respectievelijk een keizer, Diocletianus (Augustus Senior), een medekeizer, Maximianus (Augustus Junior), en twee Caesars: Constantius I 'Chlorus' Caesar Senior en Galerius, Caesar Junior.

In deze volgorde staan de vier tetrarchen ook afgebeeld op de munt: Diocletianus, Maximianus, Constantius Chlorus en Galerius. Ze brengen gezamenlijk een offer boven een altaar voor een kamppoort met omheining en zes torentjes. Op de achterzijde van de munt staan verder nog de letters Virtvs Militvm (moed van de soldaten) en het muntteken E. 

De zilveren munt is een argenteus, ingevoerd bij de munthervorming van Diocletianus. De munt is geslagen uit zilver van een hoog gehalte. 

De schenking door Hadrianus

Een fascinerend muntje van keizer Hadrianus. 

Op de voorzijde een mooi, gelauwerd, hoofd met een goede baard. Maar het gaat mij natuurlijk om de achterzijde van deze denarius. De keizer heeft hier plaatsgenomen op een stoel op een plateau en geeft een donatie aan een Romeinse burger die zijn toga open houdt om de gift in ontvangst te kunnen nemen. 

Onder het plateau staan de letters LIBERAL AUG III. 

Dit is de herdenking van de derde liberalitas (schenking) door Hadrianus. Het was gebruikelijk dat de keizer een schenking deed aan het volk of aan het leger na een belangrijke gebeurtenis. Waarschijnlijk werd er letterlijk met denarii gestrooid in de straten van Rome om zo goodwill bij het volk te kweken. 

De belangrijke gebeurtenis was de herdenking van de Natalis Urbis (stichting van Rome) op 21 april 753 vChr. Ter viering hiervan werden spelen georganiseerd in het Circus Maximus.

Een tempeltje ter ere van het riool

Ik kocht dit muntje vanwege de bijzondere voorstelling op de achterzijde. Ik had geen goed idee wat het was, maar besloot mee te doen aan de bieding. Mijn bod was het hoogste, dus het muntje ging mijn kant uit. Ondanks dat de stempel het muntje niet goed heeft geraakt (off-centre) ben ik er best blij mee.

Na enig studeren en goed kijken kwam ik er achter dat het een voorstelling van een tempeltje is. Twee figuren staan op een verhoging, een rond podium, met een laag hekwerk er om heen. Links van het podium is een trappetje te zien dat uitkomt bij een soort van portiek (portico) naar de tempel. 

De twee figuren blijken beelden te zijn van goden. Een van de beelden moet de godin Cloacina zijn omdat haar naam op de voorkant van het podium staat. Op mijn muntje is de naam voor een deel weggevallen. De letters CLO van CLOACIN zijn leesbaar. Het andere beeld is naar alle waarschijnlijkheid de godin Venus. Hun rechterhanden rusten op een cippus (een lage pilaar of zuil).

De Romeinen hadden goden voor van alles en nog wat. De godin Cloacina had de leiding over de Cloaca Maxima, het hoofdstelsel van de riolering in het oude Rome. Zeker geen onbelangrijke taak!

Het tempeltje had een mooie plek op de plaats waar de Cloaca Maxima het grote plein van het forum binnenkwam. Van het tempeltje is weinig over. Alleen de voet is teruggevonden. Door deze muntjes weten we nu hoe dit tempeltje er ongeveer heeft uitgezien! De gesluierde vrouw op de voorzijde van het muntje is overigens de godin Concordia. Zij is godin van de eendracht onder de burgers van Rome.

Op onderstaande oude tekeningen is het tempeltje vanuit verschillende perspectieven te zien.

Postumius Albinus

Weer een serratus, oftewel gekarteld muntje, toegevoegd aan mijn verzameling. Deze denarius uit de tijd van de Romeinse republiek laat op de keerzijde een fraaie voorstelling zien. Het is een populaire munt. Er is nog een tweede type uit deze serie van twee, met een voorstelling met stier, die ik graag ook nog aan mijn verzameling wil toevoegen.

Op de voorzijde wordt een personificatie van Hispania afgebeeld (zie de letters HISPAN). 

Om te weten wat de achterzijde voorstelt moeten eerst de letters duidelijk worden. Die staan in een ongebruikelijke volgorde. Je leest tegen de klok in vanaf 8 uur en eindigt in het midden. Dan staat er:

A. 

POST.A.F.

.S.N

ALBIN

De betekenis is als volgt: Aulus Postumius Aulus Filius Spurius Nepos Albinus

In vertaling: Aulus Postumius Albinus, zoon (filius) van Aulus, neef (nepos) van Spurius.

Oftewel, de muntmeester van deze munt is de Romeinse politicus Aulus Postumius Albinus, uit een roemruchte Romeinse familie. De figuur in toga op de achterzijde is echter niet Aulus zelf, maar een voorouder, genaamd Lucius. Deze Lucius heeft een succesvolle militaire campagne gevoerd in Spanje, en dat is gelijk de link met Hispania op de voorzijde van de munt.

De vogel met gespreide veugels is, hoe kan het anders, een adelaar, het beroemde veldteken van de Romeinse legioenen.  

Het voorwerp aan de rechterzijde is een zogenaamde fasces, dit is een bundel houten roeden die een bijl insluiten, bijeengehouden door leren riemen. Deze fasces werden door lictors (ambtenaren) voor de magistraten uit gedragen.

Trajanus en Arabia

Ik word altijd blij van dieren op Romeinse munten. Op deze denarius is een dromedaris te zien, half verscholen achter Arabia. Het dier wordt op deze munten ook wel aangeduid als een kameel, maar heeft duidelijk maar 1 bult. Bovendien kwamen kamelen in dat gebied niet voor.

Arabia is op deze munt de personificatie van Arabia Petraea. Dit is een gebied, gelegen in wat nu Jordanië, de Sinaï en een deel van Saoedi-Arabië is. Dit gebied behoorde ooit tot het koninkrijk van de Nabateeërs. Na de dood van koning Rabel II werd Nabataea in 106 n. Chr. onderworpen door de Romeinen onder leiding van Cornelius Palma, de gouverneur van Syria, in opdracht van keizer Trajanus.

Trajanus staat op de voorzijde van deze munt afgebeeld. Onder zijn bewind was het Romeinse rijk op het toppunt van zijn macht, groter is het rijk niet meer geworden.

Het is onduidelijk of Petra of Bosra de hoofdstad van de provincie was; Trajanus gaf de voorkeur aan Bosra, zijn opvolger Hadrianus aan Petra en de gouverneurs van Arabia Petraea zetelden en werkten in beide steden.

Er is nog een tweede type van deze munt, met het onderschrift ARAB ADQ, dit is de afkorting van Arabia Adquisita (Arabia verkregen). Trajanus kreeg Arabia zonder bloedvergieten omdat koning Rabel II geen troonopvolger had......

Het door de Romeinen niet onderworpen deel van het Arabisch Schiereiland werd overigens Arabia Felix ("Gelukkig Arabië") genoemd.

Een wreed tafereeltje

Een bijzonder wreed tafereeltje. De keizer sleept een gevangene aan zijn haren mee. Het gaat hier om keizer Valentinianus I. Toch staat deze keizer bekend als een, voor die tijd, redelijk fatsoenlijk mens.

Valentinianus wordt wel beschouwd als de laatste grote West-Romeinse keizer. Hij was eerlijk en hardwerkend, stichtte scholen, hoewel hij zelf amper kon lezen, en gaf geen belastinggeld uit aan luxe zaken, maar aan forten en andere praktische dingen, zoals gratis medische zorg voor de armen in Rome. Valentinianus was zelf christen, maar er was voor iedereen geloofsvrijheid. Hij regeerde 11 jaar. 

In zijn hand houdt de keizer een zogenaamd labarum. Dit is een vexillum (militaire standaard) dat het Chi-Rho symbool ☧ weergeeft, gevormd uit de eerste twee Griekse letters van het woord Christus, Chi (X) en Rho (P).

Beschrijving

Beschri labarum was een vexillum, dat het Chi-Rho-symbool ☧ weergeeft, gevormd uit de eerste twee Griekse letters van het woord "Christus" – Chi en Rho. 

Beschrijvin ☧ weergeeft, gevormd uit de eerste twee Griekse letters van het woord "Christus" – Chi en Rho. 

BeschrijviHet labarum was een vexillum, dat het Chi-Rho-symbool ☧ weergeeft, gevormd uit de eerste twee Griekse letters van het woord "Christus" – Chi en Rho. 

De hand van god

In de Romeinse keizertijd werd het gebruikelijk een gestorven keizer te vergoddelijken. Ter herinnering aan deze ceremonie werd vaak in de beginjaren van de opvolger een munt geslagen. Op de voorzijde van deze 'consecratie-munten' werd de vergoddelijkte (divus) keizer afgebeeld, op de keerzijde doorgaans een adelaar, altaar of crematietoren. 

Deze consecratie-munt is geslagen na de dood van Constantijn de Grote (337). Het is een kleine koperen munt (follis) die op de voorzijde een gesluierde buste van Constantijn laat zien, op de keerzijde wordt Constantijn in een quadriga (vierspan) naar de hemel gebracht, waar de uitgestoken hand van God hem ontvangt. Op deze follis is dit prachtig te zien. Constantijn reikt zijn hand uit naar god. Op de voorzijde zijn de eerste twee letters DV (divus) goed te lezen.

Op de achterzijde staan nog de letters SMANS. Dit is het muntteken.

Fonteius en de mythologie

De familie Fonteia was een ‘plebejer’ (burger) familie in Rome, leden van deze familie worden voor het eerst vermeld tegen het einde van de derde eeuw voor Christus. Cicero vermeldt dat de Fonteii oorspronkelijk afkomstig waren uit Tusculum (in Italië). Het was daar een van de meest vooraanstaande families.

De Fonteii beweerden afstammelingen te zijn van Fontus, de zoon van de god Janus uit de Romeinse mythologie. Op deze prachtige munt van Gaius Fonteius is het tweekoppige hoofd van Janus goed te zien. Met deze munt wordt dus naar de (goddelijke) afkomst van deze familie verwezen.

Aangezien Janus in latere tijden altijd met een baard wordt afgebeeld, wordt ook wel beweerd dat de twee hoofden verwijzen naar de Dioscuri, die op Tusculum met speciale eer werden aanbeden.

De galei op de keerzijde van deze bijzondere munt is een verwijzing naar Telegonus uit de Griekse mythologie. Hij zou de grondlegger van Tusculum zijn geweest, de geliefde stad van de familie Fonteia.
De galei wordt mooi afgebeeld met een stuurman en drie roeiers.

Alle wegen leiden naar Rome

De Romeinen deden enorme investeringen in hun wegennet, dat uiteindelijk meer dan 80.000 (!) kilometer lang was. Veel van deze wegen kwamen Rome binnen waar de uitdrukking "alle wegen leiden naar Rome" vandaan komt.

De wegen hebben ongetwijfeld bijgedragen aan de enorme groei van het Romeinse rijk. Soldaten konden snel verplaatst worden, goederen konden makkelijk worden aangevoerd.

Omdat deze wegen technische hoogstandjes waren en een groot beslag legden op de financiële middelen van het rijk was het niet verwonderlijk dat de aanleg van wegen ook op munten verscheen.

Op deze denarius 'viert' keizer Trajanus zijn Via Traiana. De weg werd in 109 n. Chr. gebouwd als uitbreiding van de Via Appia dat Beneventum (Benevento), en Brundisium (Brindisi) met elkaar verbond via een snellere route. Brundisum was een strategisch belangrijke haven voor het Oosten.
Ter nagedachtenis aan de bouw van de Via Traiana werd de Boog van Trajanus in Beneventum opgericht.

Op de achterzijde van deze fraaie munt wordt een godin met wiel afgebeeld als de personificatie van de snelweg Via Traiana. In de afsnede (onder de godin) staan ook de letters VIA TRAIANA.

Hieronder nog een kaartje met daarop de Via Appia (groene lijn) en Via Traiana (rode lijn).

Provoco

Een bijzonder interessant muntje uit de tijd van de republiek. Helaas zijn de letters PROVOCO op de achterzijde van het muntje in de loop van de eeuwen weggesleten.

De voorstelling op de achterzijde van deze munt beeldt een zogenaamde 'provocatio' ad populum' uit (beroep bij het volk). Dit is het recht van de Romeinse burgers om in beroep te gaan tegen rechterlijke willekeur van de Romeinse magistraten. Een magistraat die geen rekening hield met dit recht en een vonnis toch uitvoerde, maakte zich schuldig aan een misdrijf en werd dienovereenkomstig gestraft. Ook het beroep op een zogenaamde volkstribuun wordt provocatio genoemd. Het provocatierecht bleef intact tot het in de keizertijd vervangen werd door de appellatio ad Caesarem (beroep bij de keizer).

Een wreed tafereeltje

De Romeinen hadden er geen enkele moeite mee om bloeddorstige tafereeltjes af te beelden op hun munten. De achterzijde van deze denarius is hier een mooi (en luguber) voorbeeld van. De ruiter op zijn paard houdt een zwaard en een afgeslagen hoofd vast in zijn linkerhand. In zijn andere hand heeft hij een schild. Het afgeslagen hoofd is op deze munt duidelijk te zien. Het hoofd is van een barbaar (een Galliër) met wild haar. Dat het afgeslagen hoofd zo duidelijk herkenbaar is maakt dit muntje 'aantrekkelijker' dan veel andere muntjes van dit type waarop niet veel meer te zien is dan een wazige bol.

Het onderschrift is goed te lezen en luidt als volgt:
Q
M.SERGI
SILUS.

Dit is een afkorting van de questor (Q) Marcus Sergius Silus. Dit was een roemruchte bikkel die ten tijde van de republiek leefde en volgens de overlevering twee maal uit gevangenschap door Hannibal is ontsnapt, 23 maal gewond is geraakt en beschikte over een rechterhand van ijzer. Dit laatste is natuurlijk heel interessant. Het is vermoedelijk de eerste maal dat is opgeschreven dat iemand een prothese heeft.

Een beschrijving van deze beroemde generaal staat in het zevende geschiedenisboek van Plinius, gepubliceerd in AD 77.

Hieronder de tekst in het Engels:

"Nobody - at least in my opinion - can rightly rank any man above Marcus Sergius, although his great-grandson Catiline shames his name. In his second campaign Sergius lost his right hand. In two campaigns he was wounded twenty-three times, with the result that he had no use in either hand or either foot: only his spirit remained intact. Although disabled, Sergius served in many subsequent campaigns. He was twice captured by Hannibal - no ordinary foe- from whom twice he escaped, although kept in chains and shackles every day for twenty months. He fought four times with only his left hand, while two horses he was riding were stabbed beneath him.

He had a right hand made of iron for him and, going into battle with this bound to his arm, raised the siege of Cremona, saved Placentia and captured twelve enemy camps in Gaul - all of which exploits were confirmed by the speech he made as praetor when his colleagues tried to debar him as infirm from the sacrifices. What piles of wreaths he would have amassed in the face of a different enemy!"

De eed van de soldaten

Een heel interessante denarius, en een mooie aanwinst voor mijn collectie.
Het is er weer eens een uit de tijd van de republiek en de voorstelling op de achterzijde is historisch van belang.

Wat zien we hier?
Twee Romeinse soldaten staan ​​tegenover elkaar, de soldaat aan de linkerzijde met baard en zonder harnas, en de soldaat aan de rechterzijde zonder baard en in harnas. Ze houden allebei een speer vast in de linkerhand en met het zwaard in de rechterhand raken ze een varken (offer) aan dat wordt vastgehouden door een knielend figuur.

Het betreft hier de uitvoering van het zogenaamde ‘sacramentum militare’, de eed die door de Romeinse soldaten werd afgelegd waarmee ze trouw zweerden aan de (consul van de) republiek.

De tekst van deze eed werd door schrijver Vegetius vastgelegd:

"Iurant autem milites omnia se strenue facturos quae praeceperit imperator, numquam deserturos militiam nec mortem recusaturos pro Romana republica!"

("Maar de soldaten zweren dat zij getrouw alles zullen uitvoeren wat de commandant gebiedt, dat zij de dienst nooit zullen verlaten, en dat zij niet zullen trachten de dood voor de Romeinse republiek te vermijden!").

De munt is uitgegeven door de muntmeester Veturius. Zijn markering (TI.VET) staat op de voorzijde van de munt, links naast het hoofd van de god Mars.
Vaak werden de munten van muntmeesters voorzien van een voorstelling van een voorouder. Consul T. Veturius Calvinus was een voorouder van deze muntmeester die een vredesverdrag had afgesloten tussen de Romeinen en de Campanians. Mogelijk wordt deze vrede tussen beide partijen uitgebeeld in dit tafereeltje waarbij een varkentje wordt geofferd. In de literatuur worden ook nog andere gebeurtenissen genoemd die reden zouden kunnen zijn voor het slaan van een munt met deze voorstelling.

Zuil van Trajanus

Er valt wel een en ander aan te merken op deze denarius. Het is een 'ruw' exemplaar met wat beschadigingen hier en daar. Ook het standbeeld is helaas niet helemaal zichtbaar. Het hoofd van Trajanus ontbreekt. Maar.....het is wel een van de bekendste denarii van Trajanus, met een prachtig zichtbare zuil! En deze zuil valt nog steeds te bewonderen in Rome.

Over deze zuil is heel veel informatie te vinden op het internet. Ik vermeld hier daarom maar een paar feitjes....
De zuil herdenkt de overwinningen van keizer Trajanus in Dacië (het huidige Roemenië). De zuil bestaat uit 20 kolossale blokken wit marmer en is bijna 30 meter hoog (35 meter indien het voetstuk wordt meegerekend).
Op de munt is simplistisch weergegeven hoe een strook reliëfs rondom de zuil slingert. Op deze strook zijn meer dan 2.500 figuren (!) afgebeeld die als een soort van stripverhaal vertellen van de oorlogen in Dacië.
Nog een leuk feitje: om er voor te zorgen dat alle figuren er vanaf de grond even groot uitzien wordt de strook van de voet van de zuil tot bovenaan steeds breder. De reliëfs waren ook niet altijd wit, vroeger waren ze beschilderd in allerlei kleuren.

Het standbeeld van keizer Trajanus is later door een paus vervangen door een beeld van de heilige Petrus. Dit beeld kijkt nog steeds uit over het forum.

Tot slot een aardige legende....
Volgens deze legende werd de zuil van de ondergang gered door paus Gregorius de Grote. Hij wordt zo bewogen door een reliëf waarop Trajanus de moeder van een dode soldaat helpt dat hij god smeekt om de ziel van de heidense Trajanus uit de hel te redden. Zo geschiedde. Volgens diezelfde legende zou de tong van Trajanus intact zijn geweest toen de urn met de as werd opgegraven. De tong vertelde het verhaal van de redding uit de hel. Daarna werd het gebied rond de zuil heilig verklaard waardoor de zuil, in tegenstelling tot talloze andere Romeinse monumenten, bewaard bleef.

Knokpartij

Deze 'republikein' staat al een heel tijdje op mijn verlanglijstje. Een prachtige antieke 'foto' van een gevecht tussen soldaten. Een Romeinse soldaat (links) is in gevecht met een 'barbaar' en beschermt zijn strijdmakker die gevallen is. De verschillen in helm en gevechtstenue zijn nog goed te zien op deze munt.

Op de achterzijde van deze munt staat de naam van de muntmaker Thermus. De gewelddadige afbeelding is naar alle waarschijnlijkheid een verwijzing naar de dappere daden van zijn voorvader 'Quintus Minucius Thermus'.

Vermoedelijk heeft deze voorouder bij Scipio in Noord-Afrika gediend en tegen Hannibal gevochten. Toen hij consul werd in 193 v. Chr. kreeg hij de provincie Ligurië (in Noordwest Italië) toegewezen en heeft hij oorlog gevoerd tegen de Liguriërs. Wellicht heeft een van de gevechtshandelingen hem een 'corona civica' opgeleverd, een eerbewijs voor de militairen die het leven van een medesoldaat redden en stand hielen op die dag. Zie hier meer informatie over deze hoge militaire onderscheiding.

De gevechtshandeling op deze denarius lijkt overigens een wat simplistische weergave van een echt gevecht. Romeinse soldaten zwaaiden niet zo met hun 'gladius', maar gebruikten hun zwaard liever als stootwapen.

Deze Republikeinse munt is makkelijk te vinden, maar in het algemeen is de kwaliteit wat minder dan van deze munt. Ik ben er in ieder geval heel blij mee.

Stemmen in het oude Rome

Op de achterzijde van deze munt is een fascinerende 'snapshot' te zien van de werking van de democratie ten tijde van de Romeinse Republiek. Aan de linkerzijde neemt een kiezer een 'stembiljet' (houten tablet ingesmeerd met was) in ontvangst van een beambte. De stemmer op de rechterzijde deponeert het stembiljet in een 'cista'.

De kiezer kan op het tablet een V invullen (voor 'uti Rogas', zoals u voorstelt, om een ​​wetsvoorstel te steunen) of een A (voor 'Antiquo', ik heb tegen gestemd, om een wetsvoorstel te verwerpen) of de naam van een kandidaat in een verkiezing.
De kiezers lopen over smalle verhogingen (pontes) zodat goed is te zien dat de kiezers hun stem uitbrengen zonder inmenging van anderen. Op de achtergrond zijn horizontale lijnen zichtbaar. Deze lijnen geven de barrière aan tussen de verschillende groepen die mochten stemmen.

Mogelijk werd met deze munt het passeren van de 'Lex Maria' gevierd. Deze wet verhinderde kandidaten en hun aanhangers om kiezers te intimideren die op weg waren naar de stembus. Dit gebeurde door de 'pontes' waarover de kiezers moesten lopen smaller te maken zodat er geen ruimte was voor intimidatie.

De munt is geslagen in 112/113 vC. Het is zonder enige twijfel een van de populairste munten uit de tijd van de Republiek, omdat het een prachtig inkijkje geeft in de stemprocedure.

Hieronder nog een fraaie tekening van de achterzijde van de munt.

De knielende koning

Een denarius uit de tijd van de republiek. Ik verzamel vooral munten uit de tijd van de Romeinse keizers, maar ik kan een aantal argumenten aanvoeren waarom ik deze munt toch heb aangeschaft. In willekeurige volgorde:

(1) de historische link met de (nog steeds) prachtige stad Petra
Op de voorzijde van de munt wordt de knielende koning Aretas afgebeeld. Aretas was koning van de Nabateeërs. Dit volk leefde in het Midden-Oosten. Hun koninkrijk besloeg delen van het huidige Jordanië, Syrië, Saoedi-Arabië en Israël. Zij dreven handel via de verschillende karavaanroutes. De hoofdstad van de Nabateeërs was de stad Petra.

(2) de historische link met Jeruzalem
Op enig moment was er ruzie aan het hof van Jeruzalem. Na de dood van koningin Salome Alexandra (67 v.Chr.) was er onenigheid over haar opvolging.
De twee zonen maakten ruzie over de troon. Een van de broers, Hyrcanus, koos de stad Petra als ballingsoord en vroeg koning Aretas steun om te vechten tegen zijn broer Aristobulus. Samen begonnen zij een beleg van Jeruzalem.

(3) de historische link met de beroemde Pompeius Magnus
De Romeinen bemoeiden zich met de ruzie om hun invloed te vergroten in het gebied. In de zomer van 63 v.Chr. veroverde de beroemde militaire en politieke leider Pompeius de stad Jeruzalem. Hij liet Scaurus in Syrië achter als proquaestore propraetore (gouverneur). Op bevel van Pompeius trokken de Romeinen in 62 v.Chr. op naar Petra. Scaurus leidde deze campagne. Koning Aretas besloot om eieren voor zijn geld te kiezen en betaalde 300 talenten om de vrede te bewaren. Scaurus liet ter gelegenheid hiervan deze denarius slaan met koning Aretas geknield naast zijn kameel.

(4) de staat van de munt
De munt vertoont weliswaar slijtage, maar veel details op de voor- en achterzijde van de munt zijn nog goed zichtbaar.

(5) de getoonde dieren op de munt
Het afbeelden van dieren op munten heeft voor mij vaak een toegevoegde waarde. De kameel (of dromedaris ?) op de voorzijde vind ik prachtig, maar ook de quadriga (aangevoerd door de god Jupiter) is mooi afgebeeld. Het blijft verbazingwekkend hoe de stempelsnijders uit die tijd er in slaagden om een complete quadriga (vierspan) op zo'n klein muntje te krijgen.