Sabina, vrouw van Hadrianus

Dit is een zilveren munt van keizerin Sabina (ca. 83-137 n.Chr.), de vrouw van keizer Hadrianus. Ze staat bekend om haar sterke persoonlijkheid en haar invloed aan het Romeinse hof. De tekst rondom de buste luidt ‘SABINA AVGVSTA HADRIANI AVG P P’. Dit betekent ‘Sabina Augusta [vrouw van] Hadrianus Augustus, Vader des Vaderlands’. 

De achterzijde van deze denarius toont Ceres, de Romeinse godin van de landbouw, graan en vruchtbaarheid, zittend op een mand en met korenaren en een scepter in de hand.

Het kapsel van Sabina op deze munt is een van haar meest herkenbare kenmerken. Ze draagt een diadeem. Het haar is in golvende banen naar achteren gekamd, gevlochten en hoog op de kruin in een sierlijk opgestoken vlechtknot samengebracht. Munten met dit kapsel zijn relatief zeldzaam.

Dit kapsel was niet alleen een modekeuze, maar had ook een symbolische betekenis. Het verwees naar de bescheidenheid en vroomheid die van een Romeinse keizerin werden verwacht. Het was een conservatieve stijl die contrasteerde met de meer weelderige en uitbundige kapsels van eerdere keizerinnen.

Keizerin Julia Paula

Een muntje van keizerin Julia Cornelia Paula. Zij was Romeins keizerin van 219-220 en de eerste vrouw van keizer Elagabalus. Zij was de dochter van de prefect van de Praetoriaanse garde, Julius Paulus. 

Het huwelijk vond plaats kort na aankomst in Rome van de 15-jarige keizer en was waarschijnlijk gearrangeerd door zijn grootmoeder, Julia Maesa, met het oog op een snelle integratie in de Romeinse aristocratie van de in Syrië opgegroeide jongeman. Het huwelijk werd gevierd als een grandioze gebeurtenis met de kroning van Julia Paula tot Augusta (verhevene, keizerin) en allerlei festiviteiten.
Het huwelijk werd in alle opzichten een volkomen mislukking. Na ongeveer een jaar scheidde de keizer en schokte de Romeinen door te trouwen met een Vestaalse maagd, Aquilia Severa.

Op de achterzijde van deze munt is de godin Concordia afgebeeld. Dit is de godin van de eendracht, zowel binnen de familie, als ook onder de burgers. Concordia heeft in dit huwelijk echter weinig eendracht gebracht.

Crispina

Dit is een fraaie denarius van keizerin (Augusta) Crispina met op de keerzijde een afbeelding van Venus met een appel in haar hand. 

Crispina trouwde met Commodus in het jaar 178 na Christus, toen hij nog een jonge prins was. In de beginjaren van het keizerlijke huwelijk was Crispina zeer invloedrijk en genoot ze aanzienlijke privileges als keizerin.

Echter, in 188 na Christus raakte Crispina in ongenade. Er zijn verschillende theorieën over wat er precies is gebeurd. Volgens sommige historische bronnen werd ze beschuldigd van overspel en betrokkenheid bij een complot tegen Commodus. Anderen suggereren dat Commodus haar vervolgde om politieke redenen of om financiële redenen, aangezien Crispina grote rijkdom had geërfd van haar vader.

Crispina werd verbannen naar het eiland Capri, waar ze werd vastgehouden en uiteindelijk in het jaar 191 na Christus ter dood werd gebracht. 

DIVA Faustina de Oudere

Een mooi muntje van keizerin Faustina de Oudere. Er is niet heel veel bekend over haar leven. Zo is de exacte datum van haar geboorte, die van haar huwelijk met Antoninus Pius en zelfs die van haar dood onbekend.

Faustina had een gelukkig huwelijk met Antoninus en ze kregen samen vier kinderen, die allen werden geboren voordat Antoninus keizer werd. Slechts een van deze kinderen overleefde haar: Faustina de Jongere, die later de echtgenote zou worden van Marcus Aurelius, de adoptiefzoon en opvolger van haar vader.

Antoninus hield van zijn vrouw en heeft haar na haar dood bijzonder geëerd. Hij liet haar vergoddelijkt verklaren door de Senaat (zij kreeg de titel 'diva') en liet een tempel op het Forum Romanum voor haar bouwen.

Ook liet Antoninus een enorme hoeveelheid munten met haar beeltenis slaan en de tekst DIVA AVG(VSTA) FAVSTINA (vergoddelijkte keizerin Faustina). Na 147, toen Faustina de Jongere Augusta werd, veranderde dit in DIVA FAVSTINA.

DIVA FAVSTINA staat ook op de voorzijde van deze munt. Op de keerzijde is godin Ceres afgebeeld, gesluierd en een scepter vasthoudend.

De machtige keizerin Julia Domna

Dit is om meerdere redenen een heel interessant muntje. De keizerin die hier wordt afgebeeld is Julia Domna. Zij was vermoedelijk een van de machtigste keizerinnen die het Romeinse Rijk heeft gehad. Haar man was keizer Septimius Severus, haar zonen Geta en Caracalla. Ze reisde met haar man mee op zijn veldtochten en kreeg daarom de titel Mater Castrorum (moeder van de legerkampen). Na de dood van haar man kende de senaat haar de tot dan toe ongekende titels Mater Senatus en Mater Patriae toe (moeder van de senaat en moeder des vaderlands).

Toen haar zoons beiden keizer waren geworden, was de haat tussen hen zo groot dat ze besloten het rijk te verdelen in een oostelijk, met Geta als keizer, en westelijk deel, met Caracalla als keizer. Julia Domna kwam echter tussenbeide en verhinderde de splitsing ("Jullie kunnen misschien het rijk wel tussen jullie verdelen, maar niet jullie moeder!"). Julia Domna werd echter door Caracalla verraden nadat zij op zijn voorstel een ontmoeting tussen haar twee zoons had geregeld - zogenaamd om de geschillen bij te leggen. Maar na Geta's aankomst werd hij voor haar ogen, waarschijnlijk zelfs in haar armen, door Caracalla's soldaten vermoord. 

Toen uiteindelijk ook haar oudste zoon werd vermoord (zij verbleef toen in Syrië), was zij wanhopig en overwoog zelfmoord maar zag hiervan af toen Macrinus haar te kennen gaf dat zij haar titels kon behouden. Zij begon echter een campagne tegen Macrinus, die haar daarop naar Rome verbande. Daar aangekomen met de as van haar zoon, pleegde zij uiteindelijk alsnog zelfmoord door in hongerstaking te gaan.

De achterzijde van deze munt is ook heel interessant. Hier wordt de godin Isis afgebeeld. Ze staat met haar linkervoet op een boeg, en voedt haar kindje Horus. Achter haar staat het roer van een schip tegen een altaar aan. Allemaal mooie symboliek! De boeg en het roer verwijzen naar de reizen die Isis maakte, op zoek naar haar vermiste broer en echtgenoot Osiris. Isis was een zeer populaire godin in het oude Egypte, vooral ook omdat zij de godin was voor vruchtbaarheid en gezondheid.

Een afbeelding van een Egyptische godin op een Romeinse munt is best bijzonder. Mogelijk staat Isis symbool voor Julia Domna zelf en is het kindje haar zoontje Caracalla. De letters SAECVLI FELICITAS (gelukkige tijden) lijken hier ook naar te verwijzen.

Sneue Plautilla

Publia Fulvia Plautilla was de dochter van de prefect van de Praetoriaanse garde Plautianus. Zij trouwde met Caracalla in 202 na Chr. Caracalla was op dat moment medeheerser naast zijn vader, keizer Septimius Severus.

Het was duidelijk een verstandshuwelijk van het jonge stel. Ze wilden niets met elkaar te maken hebben en weigerden zelfs de eettafel met elkaar te delen. 

In 205 viel de vader van Plautilla in ongenade bij de keizer. Hij werd op het paleis ontboden en onder het toeziend oog van Severus en Caracalla door soldaten vermoord. Plautilla werd verbannen naar een eilandje bij Sicilie. 

In 2011, na het overlijden van keizer Severus, werden de broers Caracalla en Geta keizer. Daarna volgt een van de beroemdste broedermoorden uit de oude geschiedenis. Caracalla vermoordt Geta. En dat niet alleen, kort na de dood van Geta wordt ook de verbannen Plautilla vermoord in opdracht van Caracalla.

De munten van Plautilla tonen ondanks de korte tijd dat zij keizerin was, een grote varieteit in haardracht.

Op deze munt kun je mooi de wat treurige oogopslag zien, alsof ze wist wat haar te wachten stond. Het wrange van het plaatje op de achterzijde is dat hier de godin van de liefde wordt afgebeeld (Venus) samen met haar zoontje Cupido. Als er iets ontbrak in het huwelijk tussen Caracalla en Plautilla, dan was het wel liefde!

Mater Castrorum

Ik was niet op zoek naar een Faustina denarius, maar kon dit muntje echt niet laten schieten. Ik was verbaasd over het jeugdige en levendige portret van Faustina. Vaak is haar portret nogal stijfjes. Dit portret is op de een of andere manier anders……

Faustina Minor (de jongere) was een belangrijke vrouw in de Romeinse geschiedenis. Ze was de dochter van keizer Antoninus Pius en keizerin Faustina (de oudere). Ze trouwde met de volgende keizer in lijn Marcus Aurelius en was de moeder van keizer Commodus.

Uit de Romeinse bronnen is niet veel bekend over haar leven, maar wat er bekend is, ziet er niet goed uit voor haar. Ze wordt in verband gebracht met allerlei sterfgevallen door vergiftiging en executie. Ze wordt ook beschuldigd van het aanzetten tot de opstand van generaal Avidius Cassius tegen haar man. Waarschijnlijk omdat ze niet wilde dat haar zoon Commodus keizer zou worden (en daar had ze zeker gelijk in!).

Faustina vergezelde haar man op militaire campagnes en genoot daar enorm van. Marcus Aurelius gaf haar daarom de titel Mater Castrorum, wat 'Moeder van het kamp' betekent.

Deze denarius werd geslagen in Rome onder keizer Antoninus Pius, circa 147-150 na Christus. Faustina werd geboren rond 130 na Christus (er is geen zekerheid over haar geboortedatum). Ze was dus nog een ​​jonge vrouw op het moment dat deze munt werd geslagen.

Oh Messalina

Omdat ik altijd op zoek ben naar leuke munten uit de tijd van de Julisch-Claudische keizers kwam ik deze provinciale munt van Messalina tegen.
Het valt niet mee om munten te vinden van de vrouwelijke familieleden van deze keizers, en zeker niet voor een redelijke prijs. Van Messalina, de derde vrouw (augusta) van keizer Claudius, zijn alleen maar provinciale munten met haar afbeelding te vinden. Dit is een Egyptische munt, een Billon Tetradrachme uit Alexandrië.

Keizer Claudius staat op de voorzijde van de munt en Valeria Messalina op de achterzijde, met twee kinderfiguurtjes in haar uitgestrekte rechterhand en twee grote korenaren in haar linkerhand. De kinderfiguurtjes zijn naar alle waarschijnlijkheid de twee kinderen die zij met Claudius heeft gekregen: Claudia Octavia en Britannicus.

Over Messalina
Over Messalina zijn veel verhalen bekend die haar in een kwaad daglicht stellen. De verhalen gaan vooral over haar ontrouw aan de keizer. Zo ging het gerucht dat zij een kamertje had in een bordeel waar ze, onder de schuilnaam Lycisca, seks had met zoveel mogelijk mannen.
Toen de keizer in 48 de stad uit was om de havens in Ostia te inspecteren, trouwde Messalina met de senator Gaius Silius. Het is niet duidelijk of dit een echt of een schijnhuwelijk was, maar Claudius pikte dit niet, en liet de senator ombrengen (overigens met een aantal andere feestgangers). Messalina kreeg de keuze: zelfmoord plegen met een dolk of executie. Ze durfde geen zelfmoord te plegen, en werd daarom gedood door een officier van de Praetoriaanse garde.

Het is zeer de vraag of alle verhalen over de seksuele escapades van Messalina op waarheid berusten. De geschiedschrijvers hadden er soms belang bij om eerdere keizers en hun familieleden zwart te maken. En dan zijn roddels over ontrouw en allerlei seksuele uitspattingen natuurlijk een beproefde tactiek......

Ik heb overigens nog een Billon Tetradrachme, eentje van Poppaea, de vrouw van keizer Nero.

Keizerin Poppaea

Op de achterzijde van deze munt staat een aardig portretje van keizerin Poppaea Sabina. Zij was de tweede vrouw van keizer Nero die hier op de voorzijde (met stralenkroon) wordt afgebeeld.

Poppaea staat bekend als een van de grootste schoonheden van haar tijd maar Tacitus beschrijft haar ook als een vrouw die alle menselijke eigenschappen bezat, behalve goedheid. Zij was eerst getrouwd met de prefect (hoofd) van de praetoriaanse garde onder Claudius. Ze werd later de vrouw van Otho. Otho was bevriend met Nero en mocht graag opscheppen over haar schoonheid. Nadat Nero haar had leren kennen, stuurde hij Otho weg uit Rome door hem tot gouverneur van Hispania Lusitania (tegenwoordig Portugal) te benoemen. Zodoende kon de achtergebleven Poppaea de vrouw van Nero worden.

Zij kregen samen een dochter, Claudia Neronis, waar Nero zo verrukt van was dat hij Poppaea verhief tot Augusta. De baby stierf echter al na een paar maanden. Toen Poppae weer in verwachting was, werd zij door Nero in een vlaag van woede zo hard in haar buik geschopt dat zij eraan overleed. Met grote spijt gaf Nero haar een staatsbegrafenis en kende Poppaea de hoogste eer toe: Diva (=goddelijk).

De munt is een Billon Tetradrachme. Dit is een provinciale munt, geslagen in Alexandrië in Egypte. De (charmante) stijl wijkt sterk af van de munten die in Rome werden geslagen.