woensdag 16 oktober 2019

Gallische krijger


Een heel interessant muntje uit de tijd van de Romeinse republiek. 
Interessant omdat het muntje een kartelrand heeft. Zo'n munt heet een serratus. 
Ook interessant omdat op de achterzijde van deze munt een Gallische krijger op een tweespan (biga) wordt afgebeeld. Als je goed kijkt dan kun je zien dat hij (behalve een speer en schild) een 'carnyx' met zich meedraagt. Een carnyx is een Keltisch blaasinstrument, vaak gebruikt op het slagveld. Zie een foto uit Wikipedia hieronder.


Dat de krijger een Galliër is, daarover is geen discussie. Zo is het schild, door het patroon, duidelijk herkenbaar als een Gallisch schild. Dat de krijger de beroemde Gallische koning Bituitus zou kunnen zijn, daarover is wel veel twijfel, en we weten dit dus gewoon niet.

In de afsnede van deze munt (onder de krijger) staan de letters LLICCNDOM. Deze letters verwijzen naar twee magistraten, namelijk L. Porcius Licinus (L LIC) en Cnaeus Domitius Ahenobarbus (CN DOM). Deze laatstgenoemde Domitus heeft overigens wel iets met koning Bituitus. Het was namelijk zijn vader die de koning gevangen heeft genomen en als oorlogstrofee meenam naar Rome. Zou de krijger op dit muntje dan toch de koning kunnen zijn?


Een andere bijzonderheid van deze munt is dat er vijf verschillende typen bestaan omdat er vijf verschillende namen van muntmeesters op de voorzijde voorkomen. Dit is de minst zeldzame L. Pomponius.

donderdag 10 oktober 2019

De jonge prins




De neus van Nerva


Ik realiseerde mij onlangs dat in mijn verzameling nog geen keizer Nerva voorkomt. Nerva is de eerste uit het rijtje van de zogenaamde 'goede keizers'. De andere vier zijn: Trajanus, Hadrianus, Antoninus Pius en Marcus Aurelius. Ik ben vooral nog op zoek naar een mooie sestertius van Nerva, maar deze denarius kon ik echt niet weerstaan. De beroemde neus van de keizer is niet te missen!

Wat valt er behalve de prominente neus nog meer te vertellen over deze keizer. Hij werd keizer in de onstuimige periode na de dood van keizer Domitanus, die vermoord werd door de Praetoriaanse Garde. Hij had daarvoor al een aantal jaren gediend onder Nero en de Flavische keizers.

Tijdens zijn 65ste levensjaar werd hij gekozen als keizer door de Romeinse senaat, de eerste keer in de geschiedenis dat dit op deze manier gebeurde (!). Zijn keizerschap was heel kort, minder dan twee jaar lang, en werd gekenmerkt door financiële problemen en een zwak leiderschap over het Romeinse leger. Zijn grootste verdienste was ongetwijfeld dat hij Trajanus adopteerde en hiermee een vreedzame troonopvolging had geregeld.

Nog aardig om te vertellen. Op de achterzijde van deze munt staan vier belangrijke attributen van de priester, dit zijn van links naar rechts:
  • een simpulum: dit is een soort van soeplepel waarmee bijvoorbeeld de wijn in een patera (offerschaal) werd geschept; 
  • een aspergillum: deze 'kwast' werd gebruikt om heilig water mee te sprenkelen; 
  • een kan: hierin werd vloeistof (water, wijn e.d.) bewaard dat tijdens de offerceremonie werd gebruikt; 
  • een lituus: dit is een staf die werd gedragen door de priester, de augur.
De keizer was overigens de hogepriester, in het latijn: pontifex maximus. Als je goed kijkt zie je op de voorzijde van de munt ook de letters PM die hierop duiden.

dinsdag 24 september 2019

Mater Castrorum


Ik was niet op zoek naar een Faustina denarius, maar kon dit muntje echt niet laten schieten. Ik was verbaasd over het jeugdige en levendige portret van Faustina. Vaak is haar portret nogal stijfjes. Dit portret is op de een of andere manier anders……
 

Faustina Minor (de jongere) was een belangrijke vrouw in de Romeinse geschiedenis. Ze was de dochter van keizer Antoninus Pius en keizerin Faustina (de oudere). Ze trouwde met de volgende keizer in lijn Marcus Aurelius en was de moeder van keizer Commodus.

Uit de Romeinse bronnen is niet veel bekend over haar leven, maar wat er bekend is, ziet er niet goed uit voor haar. Ze wordt in verband gebracht met allerlei sterfgevallen door vergiftiging en executie. Ze wordt ook beschuldigd van het aanzetten tot de opstand van generaal Avidius Cassius tegen haar man. Waarschijnlijk omdat ze niet wilde dat haar zoon Commodus keizer zou worden (en daar had ze zeker gelijk in!).

Faustina vergezelde haar man op militaire campagnes en genoot daar enorm van. Marcus Aurelius gaf haar daarom de titel Mater Castrorum, wat 'Moeder van het kamp' betekent.

Deze denarius werd geslagen in Rome onder keizer Antoninus Pius, circa 147-150 na Christus. Faustina werd geboren rond 130 na Christus (er is geen zekerheid over haar geboortedatum). Ze was dus nog een ​​jonge vrouw op het moment dat deze munt werd geslagen.

maandag 16 september 2019

Een wreed tafereeltje


Een bijzonder wreed tafereeltje. De keizer sleept een gevangene aan zijn haren mee. Het gaat hier om keizer Valentinianus I. Toch staat deze keizer bekend als een, voor die tijd, redelijk fatsoenlijk mens.

Valentinianus wordt wel beschouwd als de laatste grote West-Romeinse keizer. Hij was eerlijk en hardwerkend, stichtte scholen, hoewel hij zelf amper kon lezen, en gaf geen belastinggeld uit aan luxe zaken, maar aan forten en andere praktische dingen, zoals gratis medische zorg voor de armen in Rome. Valentinianus was zelf christen, maar er was voor iedereen geloofsvrijheid. Hij regeerde 11 jaar. 


In zijn hand houdt de keizer een zogenaamd labarum. Dit is een vexillum (militaire standaard) dat het Chi-Rho symbool ☧ weergeeft, gevormd uit de eerste twee Griekse letters van het woord Christus, Chi (X) en Rho (P).

Beschrijving


Beschri labarum was een vexillum, dat het Chi-Rho-symbool ☧ weergeeft, gevormd uit de eerste twee Griekse letters van het woord "Christus" – Chi en Rho. 

Beschrijvin ☧ weergeeft, gevormd uit de eerste twee Griekse letters van het woord "Christus" – Chi en Rho. 

BeschrijviHet labarum was een vexillum, dat het Chi-Rho-symbool ☧ weergeeft, gevormd uit de eerste twee Griekse letters van het woord "Christus" – Chi en Rho. 

zaterdag 24 augustus 2019

De hand van god


Nemausus


Deze munt staat al jaren heel hoog op mijn verlanglijstje!
Het is een historisch buitengewoon interessante munt. Samen met de afbeelding van een geketende krokodil met een bek vol tanden maakt dit een populair type, vooral in mooie staat.
 
De voorzijde van deze aantrekkelijke munt toont Augustus aan de rechterzijde rug aan rug met generaal Marcus Agrippa die het bevel had gevoerd tijdens de Slag om Actium in 31 v.Chr. Dat deze generaal samen met Augustus op de munt wordt afgebeeld geeft wel aan hoe groot de vriendschap tussen beiden geweest moet zijn!
Agrippa draagt hier een 'rostrale kroon', een hoofdbedekking in de vorm van een boeg van een schip bedoeld voor een commandant op zee. De eerste munten tonen Augustus blootshoofds, terwijl op latere munten, zoals deze, een lauwerkrans wordt toegevoegd.
 

De keerzijde toont Egypte in de vorm van een krokodil, geketend aan een palmboom met ​​de afgekorte stadsnaam COL NEM. De geketende krokodil staat voor het onderwerpen van Egypte aan het Romeinse rijk en het verslaan van Marcus Antonius en Cleopatra in de beroemde slag om Actium.
 

De letters COL NEM hebben betrekking op de kolonie in Nemausus, nu Nimes in Frankrijk, waar Romeinse soldaten die Augustus hadden gediend in de burgeroorlog tegen Marcus Antonius en Cleopatra, in alle rust konden genieten van hun pensioen.
 

De laatste serie van deze munten, waaronder ook dit exemplaar heeft de letter P onder de kinnen van beide heren staan. Pater Patriae (PP) is een titel die voor het eerst werd toegekend aan Augustus in 2 v.Chr. Dit betekent dat deze munt na deze datum geslagen moet zijn.

Tot slot staan op de voorzijde onder elkaar de letters IMP en DIVI F. Dit betekent de imperator (Augustus) als zoon (Filius) van de goddelijke (DIVI) Julius Caesar.

zaterdag 29 juni 2019

Nero en Zeus


Dit is een tetradrachme (kortaf: tet) van Nero met de god Zeus op de keerzijde. Dit is niet mijn eerste tet, ik heb er al een paar verzameld door de jaren heen. Ik ben dol op deze dikke zilveren munten. De munt is geslagen in Alexandria in Egypte (in die tijd een provincie van het Romeinse rijk.....). 
Ik merk dat het verzamelen van tets steeds populairder wordt, ook al omdat er op de keerzijde soms afbeeldingen staan die niet makkelijk te vinden zijn op Romeinse munten, of die zeer kostbaar zijn.....
Een voorbeeld hiervan is de tet met Poppaea op de keerzijde. Dit was een van de vrouwen van Nero. Volgens de verhalen stierf zij met haar ongeboren kind omdat Nero haar in de buik had getrapt. Elders op deze blog is dit muntje te vinden.

zondag 23 juni 2019

Fonteius en de mythologie


De familie Fonteia was een ‘plebejer’ (burger) familie in Rome, leden van deze familie worden voor het eerst vermeld tegen het einde van de derde eeuw voor Christus. Cicero vermeldt dat de Fonteii oorspronkelijk afkomstig waren uit Tusculum (in Italië). Het was daar een van de meest vooraanstaande families.

De Fonteii beweerden afstammelingen te zijn van Fontus, de zoon van de god Janus uit de Romeinse mythologie. Op deze prachtige munt van Gaius Fonteius is het tweekoppige hoofd van Janus goed te zien. Met deze munt wordt dus naar de (goddelijke) afkomst van deze familie verwezen.

Aangezien Janus in latere tijden altijd met een baard wordt afgebeeld, wordt ook wel beweerd dat de twee hoofden verwijzen naar de Dioscuri, die op Tusculum met speciale eer werden aanbeden. 

De galei op de keerzijde van deze bijzondere munt is een verwijzing naar Telegonus uit de Griekse mythologie. Hij zou de grondlegger van Tusculum zijn geweest, de geliefde stad van de familie Fonteia. 
De galei wordt mooi afgebeeld met een stuurman en drie roeiers.
 

dinsdag 11 juni 2019

Alle wegen leiden naar Rome


De Romeinen deden enorme investeringen in hun wegennet, dat uiteindelijk meer dan 80.000 (!) kilometer lang was. Veel van deze wegen kwamen Rome binnen waar de uitdrukking "alle wegen leiden naar Rome" vandaan komt.
De wegen hebben ongetwijfeld bijgedragen aan de enorme groei van het Romeinse rijk. Soldaten konden snel verplaatst worden, goederen konden makkelijk worden aangevoerd.

Omdat deze wegen technische hoogstandjes waren en een groot beslag legden op de financiële middelen van het rijk was het niet verwonderlijk dat de aanleg van wegen ook op munten verscheen. 

Op deze denarius 'viert' keizer Trajanus zijn Via Traiana. De weg werd in 109 n. Chr. gebouwd als uitbreiding van de Via Appia dat Beneventum (Benevento), en Brundisium (Brindisi) met elkaar verbond via een snellere route. Brundisum was een strategisch belangrijke haven voor het Oosten.
Ter nagedachtenis aan de bouw van de Via Traiana werd de Boog van Trajanus in Beneventum opgericht. 

Op de achterzijde van deze fraaie munt wordt een godin met wiel afgebeeld als de personificatie van de snelweg Via Traiana. In de afsnede (onder de godin) staan ook de letters VIA TRAIANA.

Hieronder nog een kaartje met daarop de Via Appia (groene lijn) en Via Traiana (rode lijn).

Otho, keizer voor drie maanden


Otho was een Romeins keizer van 15 januari tot 17 april van het jaar 69.
Niet zo lang dus!

In de jaren 50 was Otho bevriend met Nero en pochte over de bijzondere charmes van zijn vrouw Poppaea. Dit leidde er echter toe dat Nero zijn vrouw als maîtresse nam, en later als zijn tweede vrouw. Ik heb een aardig muntje (een tetradrachme uit Alexandria) van Poppaea in mijn verzameling.

Otho kwam aan de macht door een coup te plegen tegen zijn voorganger, Galba. Hij kocht voor grote geldbedragen de Praetoriaanse garde om. Galba werd door zijn eigen lijfwacht vermoord. Het werd een bloedbad waarbij talloze mensen, zowel aanhangers van Galba als onschuldige burgers, vermoord werden. Te midden van alle verwarring en angst voor de oprukkende legers, had de Senaat weinig andere keus dan Otho uit te roepen tot nieuwe keizer.

Otho hield het slecht drie maanden uit voordat zijn (onervaren) legers in de pan werden gehakt door de troepen van Vitellius. Ongeveer 40.000 soldaten sneuvelden. Dit gebeurde op 14 april 69. Deze slag staat bekend als de eerste slag bij Bedriacum. Toen Otho de omvang van de nederlaag zag, was hij zo aangeslagen dat hij besloot zich het leven te benemen om verder bloedvergieten te voorkomen. Op 17 april 69 pleegde hij zelfmoord.
 
Op deze denarius is goed te zien dat Otho een pruik droeg. Ik heb het muntje in deze staat gekocht. De munt was gebroken en weer netjes gerepareerd. Daardoor heb ik deze denarius voor een fractie van de prijs kunnen kopen. Denarii van Otho zijn redelijk zeldzaam en dus duur !

zondag 9 juni 2019

Hadrianus in Germania


Dit is een denarius van keizer Hadrianus. Op het eerste gezicht niet zo'n heel bijzonder muntje. De voorzijde heeft wat schade. Er lopen een paar krassen over het gezicht van Hadrianus. Toch is dit een speciaal muntje omdat het deel uit maakt van een serie 'reismunten' van de (reislustige) keizer Hadrianus. De dame op de achterzijde met schild en speer is namelijk de personificatie van de Romeinse provincie Germania waar Hadrianus op zijn reizen is geweest.

Hadrianus' eerste bezoek aan de Duitse provincies (Germania Superior & Inferior) begon in de vroege herfst van 121 na Christus. Hij bracht de winter door met onder andere het inspecteren van zijn legers en de Limes en het doorvoeren van een aantal hervormingen in het leger. In Colonia Agrippinensis (het Romeinse Keulen) verbleef Hadrianus bij zijn goede vriend Nepos, de toenmalige gouverneur van Germania Inferior. Nepos moest enkele maanden later Hadrianus naar Britannia (Romeins Groot-Brittannië) vergezellen toen hij daar tot gouverneur werd benoemd en toezicht hield op de bouw van de muur van Hadrianus.


Meer dan een decennium later, tussen 134 en 138 na Christus, werd de tournee van Hadrianus in de Duitse provincies herdacht door het slaan van deze munt.
 

Het is mijn tweede reismuntje in deze bijzondere serie van Hadrianus.



maandag 27 mei 2019

Septimius Severus


Dit is mijn tweede muntje van keizer Septimius Severus.
Ik heb deze denarius uitsluitend gekocht vanwege de werkelijk prachtige kop van deze keizer van Afrikaanse afkomst op de voorzijde van deze munt. 

Op de achterzijde een voorstelling met de godin Victoria met in haar handen een open krans die ze boven een schild houdt. Het schild staat op een soort van houder. De godin Victoria is op tal van Romeinse munten afgebeeld, waarmee de keizers verzekerd zouden moeten zijn van eindeloos veel overwinningen tegen alle vijanden die het Romeinse rijk konden bedreigen.......

zaterdag 27 april 2019

Caligula met zijn vader


Hier ben ik heel blij mee. Een denarius van de keizer Caligula met zijn vader Germanicus op de achterzijde. Dit is een belangrijke aanvulling op mijn verzameling. Ik wil graag de '12 caesars' in zilver compleet hebben. Caligula in zilver is moeilijk te vinden en als er eentje op de markt komt moet je snel zijn en diep in de portemonnee tasten. Dit is daarom mijn duurste muntje tot nu toe.

woensdag 13 maart 2019

Provoco


Een bijzonder interessant muntje uit de tijd van de republiek. Helaas zijn de letters PROVOCO op de achterzijde van het muntje in de loop van de eeuwen weggesleten.

De voorstelling op de achterzijde van deze munt beeldt een zogenaamde 'provocatio' ad populum' uit (beroep bij het volk). Dit is het recht van de Romeinse burgers om in beroep te gaan tegen rechterlijke willekeur van de Romeinse magistraten. Een magistraat die geen rekening hield met dit recht en een vonnis toch uitvoerde, maakte zich schuldig aan een misdrijf en werd dienovereenkomstig gestraft. Ook het beroep op een zogenaamde volkstribuun wordt provocatio genoemd. Het provocatierecht bleef intact tot het in de keizertijd vervangen werd door de appellatio ad Caesarem (beroep bij de keizer).

dinsdag 26 februari 2019

Severus Alexander

Dit is een interessante munt, in een opwelling gekocht, vanwege het fraaie hoofd van keizer Severus Alexander en de mooie patina.
Het is een munt uit Nicaea, een oude Griekse stad in Klein-Azië. Nicaea maakte onderdeel uit van de provincie Bithynia, dat door de Romeinen werd toegevoegd aan hun rijk. Later werd de stad veroverd door de Turken en ingelijfd in het Ottomaanse Rijk. Tegenwoordig staat de stad bekend onder de naam Iznik in Turkije.

Op de voorzijde van deze bronzen munt staan de volgende (Griekse) letters:
M AVP CЄV AΛЄΞANΔPOC AVΓ. Dit is de afkorting voor Marcus Aurelius Severus Alexander augustus (AVΓ).
 

Op de achterzijde staat NI - KAI - EΩN, de naam van het stadje.

De keerzijde is best aardig. Hier staan drie standaards afgebeeld. De middelste heeft een krans op top, en wordt geflankeerd door twee standaards met een capricornus (steenbok).

De capricornus heeft een mythologische oorsprong, namelijk die van de Griekse god Pan die een menselijk lichaam had maar horens en hoeven had van een steenbok. Pan waarschuwde de andere goden met zijn luide stem dat het verschrikkelijke monster Tepheus iedereen zou aanvallen en daardoor veranderden de goden zich om Tepheus te misleiden in andere gedaanten en veranderde Pan zijn onderlichaam in dat van een vis. In de strijd die hierna losbarstte viel het monster Zeus aan maar deze werd bijgestaan door Pan die Tepheus versloeg. Zeus verbande dit monster naar de voet van de Etna en Pan werd beloond voor zijn hulp door een plaats te krijgen aan de sterrenhemel.

vrijdag 22 februari 2019

Commodus met leeuwenhuid


Wederom een muntje van keizer Commodus. Het is een heel bijzondere denarius. Op de voorzijde is de keizer afgebeeld met over zijn hoofd een leeuwenhuid. De bek van de leeuw met de manen is goed te zien. De keizer kleedde zich graag als de god Hercules, inclusief leeuwenhuid en zeulde een grote knuppel mee. Die knuppel is goed te zien op de achterzijde van deze munt.

De verwijzing naar Hercules blijkt ook uit de tekst op de achterzijde. Hier staat 
van boven naar beneden HER-CUL RO-MAN AV-GV.

Commodus mocht graag als gladiator optreden tijdens spelen in het Colosseum in Rome. Hij was weliswaar vermomd als Hercules, maar zijn tegenstanders (mens en dier) hadden geen schijn van kans omdat de spelen gemanipuleerd werden.

Hieronder nog een prachtig beeld van deze vreemde, wrede keizer.


donderdag 31 januari 2019

Hadrianus onderweg naar Rome


Mijn tweede sestertius van Hadrianus. Weer een lekkere klomp (25.05 gram).

Hadrianus, de keizer van het reizen, is op de terugweg naar Rome. Dat weten we, omdat de gallei naar links vaart. Naar links is naar huis en naar rechts is op weg naar een van de provincies. Dat weten we ook omdat op de achterzijde van de munt de letters 'FELICITATI AVG' staan, en dat betekent zoiets als 'fijne terugkeer keizer!'. Helaas zijn die letters op de achterzijde niet of nauwelijks te lezen. De munt is flink versleten. In deze kwaliteit is de munt goed betaalbaar, maar voor een heel fraai exemplaar moet je flink in de buidel tasten.

De 5 roeiers zijn wel goed te zien. Achter de roeiers zit de stuurman in zijn stuurhut. In het latijn noemen we deze persoon een 'hortator'. Deze persoon gaf de bevelen door aan de roeiers ('sneller, langzamer, etc. '). Als je goed kijkt zie je het been en een stukje van het lijf van de stuurman.

Ondanks de slijtage ben ik er weer heel blij mee. Weer een stukje geschiedenis dat ik mag vasthouden.....